Leerlingen die zelf wiskundeles geven aan klasgenoten of een personeelshandboek schrijven voor een echt bedrijf: het klinkt als een experiment, maar het is dagelijkse realiteit op het Calvijn College in Goes. Dit praktijkgerichte havo-onderwijs, momenteel nog een landelijke pilot, wordt naar verwachting na de zomer opengesteld voor álle havo’s in Nederland.
Een nieuwe koers voor de havo
Het Calvijn College neemt al jaren deel aan een pilot van het ministerie van Onderwijs, samen met 239 andere havo-scholen. Het doel is duidelijk: havo-leerlingen moeten hun talenten breder kunnen ontwikkelen dan binnen het traditionele theoretische curriculum mogelijk is.
Daarbij speelt ook de aansluiting op het hbo en de arbeidsmarkt een grote rol. Havo-leerlingen stromen vrijwel altijd door naar het hbo, maar de overgang verloopt niet altijd soepel. Met praktijkgerichte vakken wil het onderwijs die kloof dichten.
Opvallend genoeg tellen de cijfers voor de praktijkgerichte vakken in Goes al mee voor de slaag- of zakbeslissing — ook al gaat het officieel nog om een pilot. De leerlingen van dit schooljaar hoorden onlangs of zij zijn geslaagd.
Vier richtingen om uit te kiezen
Op het Calvijn College kunnen leerlingen in het vierde jaar kiezen uit vier profielen: techniek, zorg, economie en educatie. Elk profiel combineert theorielessen met praktijkgerichte opdrachten die aansluiten op de beroepspraktijk.
In het examenjaar lopen leerlingen één dag per week stage buiten de schoolmuren. Daar onderzoeken ze concrete vraagstukken, zoals hoe een bedrijf zijn wagenpark kan elektrificeren of hoe een organisatie jonge medewerkers kan aantrekken.
Coördinator en docent Arjan Witte, die al betrokken is bij het praktijkgericht onderwijs op het Calvijn College sinds 2016, ziet hierin een belangrijke meerwaarde: “Zo maken we een duidelijker onderscheid tussen havo en vwo. Leerlingen ervaren dat hun inspanning direct ergens toe leidt.”
Hannah: van leerling naar wiskundedocent
Hannah Minderhoud koos bewust voor de richting educatie. Onderwijs zit in de familie — zowel haar vader als haar moeder staat voor de klas. “Het is een soort extra gen,” grapt ze. Haar stageplek vond ze dan ook logischerwijs binnen het onderwijs zelf.
Ze liep stage als wiskundedocente op een andere vestiging van het Calvijn College. Wiskunde sprak haar aan vanwege de helderheid: er zijn vaste regels, en als leerlingen iets begrijpen dankzij haar uitleg, geeft haar dat direct voldoening.
Ongemotiveerde leerlingen benadert Hannah met humor. “Het is een gewaagde uitspraak, maar ik geloof niet dat er iemand in mijn lessen helemaal niets heeft gedaan.” Na de zomer begint ze aan de lerarenopleiding wiskunde in Utrecht, met een vliegende start dankzij haar stage-ervaring.
Declan schreef een echt personeelshandboek
Klasgenoot Declan Ogba liep stage bij een techbedrijf en stuitte al snel op een opvallend probleem: veel interne afspraken waren nergens vastgelegd. Samen met zijn stagebegeleider pakte hij dit aan door een volledig personeelshandboek op te stellen.
In dat handboek kwamen onderwerpen aan bod als ziekmeldingsprocedures, gedragsregels en richtlijnen voor het gebruik van sociale media. Maar er ontbrak ook iets wezenlijks: een duidelijk aanspreekpunt bij grensoverschrijdend gedrag. Ook dat gat werd gedicht.
Declans stage illustreert precies wat de praktijkgerichte havo beoogt: leerlingen lossen echte problemen op, met tastbare resultaten die het bedrijf direct ten goede komen.
Wat maakt praktijkgericht onderwijs zo aantrekkelijk?
Wendie Lenssen, programmaregisseur bij Havo-P — een organisatie die scholen begeleidt bij de invoering van praktijkgericht onderwijs — ziet de populariteit van dit model groeien. Volgens haar sluit het goed aan bij wat havo-leerlingen van nature drijft.
Havo-leerlingen willen volgens Lenssen niet alleen theorie opslokken, maar willen zien wat ze ermee kunnen doen. Dat snelle, zichtbare resultaat werkt motiverend en kan bijdragen aan een hoger slagingspercentage — iets wat onder druk staat in het huidige onderwijs.
Typerende voordelen van het praktijkgerichte havo-onderwijs zijn onder meer:
- Leerlingen ontwikkelen praktische vaardigheden naast theoretische kennis
- Stages bieden echte werkervaring al vóór de hbo-opleiding
- De motivatie neemt toe doordat inspanning direct zichtbaar resultaat oplevert
- De overgang naar het hbo verloopt soepeler dankzij betere voorbereiding
- Scholen kunnen zich profileren met een onderscheidend onderwijsaanbod
Landelijke uitrol op komst
Het ministerie van Onderwijs bevestigt dat alle havo’s in Nederland vanaf het komende schooljaar praktijkgerichte vakken mogen aanbieden. De pilot heeft voldoende bewijs geleverd om deze stap te zetten.
Het ministerie verwacht dat het aandeel havo-vestigingen dat praktijkgerichte vakken aanbiedt de komende jaren kan oplopen tot wel 75 procent. Dat is een forse groei ten opzichte van de huidige situatie, waarbij deelname nog beperkt is tot pilotscholen.
Een voorsprong die je niet in een lesboek vindt
Hannah Minderhoud vertrekt na de zomer naar Utrecht voor haar lerarenopleiding, gewapend met iets wat de meeste eerstejaars studenten missen: echte ervaringen voor de klas. “Ik weet hoe het voelt om voor een groep te staan en verantwoordelijk te zijn voor wat ze leren.” Die voorsprong is, misschien wel meer dan welk cijfer ook, de ware opbrengst van het praktijkgerichte havo-onderwijs.
