Een journalist van het onderzoeksprogramma Pointer is mishandeld tijdens undercoveropnames over drugshandel via Snapchat. Presentator Jos de Groot werd hard in zijn gezicht geslagen toen hij nepgeld wilde overhandigen aan twee dealers. Het incident werpt een hard licht op de gevaren van drugsdealers op het populaire sociale medium en de hardnekkige problemen die het platform maar niet weet op te lossen.
Undercover de straat op voor Pointer
Het onderzoeksprogramma Pointer van KRO-NCRV deed uitgebreid onderzoek naar de handel in drugs, wapens en andere illegale goederen via Snapchat. Journalisten slaagden erin om ruim honderd actieve dealerprofielen te vinden op het platform, en dat ondanks herhaalde beloften van Snapchat om harder op te treden.
Presentator Jos de Groot ging zelf undercover en bestelde bij meerdere dealers illegale middelen via het platform. Vervolgens kocht hij deze spullen daadwerkelijk op straat aan, om zo de laagdrempeligheid van de illegale handel aan te tonen. Het was een risicovolle werkwijze, die uiteindelijk ook fatale gevolgen had voor zijn eigen veiligheid.
De uitzending van Pointer maakt pijnlijk duidelijk dat Snapchat ondanks eerdere toezeggingen nog altijd een broedplaats is voor criminele activiteiten. Verslaggevers troffen een wereld aan waarin drugs, wapens en andere verboden zaken met opvallend gemak worden aangeboden en verhandeld, soms zelfs via het eigen algoritme van het platform.
Harde vuistslag midden op straat
Drie weken geleden liep het tijdens één van de undercoveraankopen volledig mis voor De Groot. De presentator wilde het tripmiddel lean kopen en overhandigde daarvoor nepgeld aan twee jonge mannen. Op het moment van de overdracht kreeg hij zonder waarschuwing een harde vuistslag vol in zijn gezicht.
“Ik kreeg op dat moment een heel harde vuistslag in mijn gezicht. Toen zijn ze er snel met het geld vandoor gegaan”, vertelde De Groot aan de NOS. De twee daders gingen er met het nepgeld vandoor. Het is niet duidelijk of de daders minderjarig waren, maar De Groot omschreef het als twee jonge jongens.
De presentator denkt niet dat hij op het moment van de aanval herkend werd als journalist. Volgens hem ging het in feite om een ripdeal, waarbij de daders er simpelweg op uit waren om het geld af te pakken. De mishandeling werd vastgelegd met een verborgen camera en is daarmee onomstotelijk bewijs van het gevaar dat journalisten lopen bij dit soort onderzoeken.
Schrik zat er goed in bij het team
De Groot was tijdens de beroving weliswaar alleen, maar collega’s bevonden zich op korte afstand. Toch was de impact van het incident groot, ook op de rest van het redactieteam. “Het was zeer heftig en het team is er ook van geschrokken”, blikt de presentator terug op de bewuste dag.
Het is de eerste keer in zijn carrière dat De Groot zoiets heeft meegemaakt. Hij heeft inmiddels aangifte gedaan bij de politie van de mishandeling. De redactie van Pointer heeft na het incident de werkwijze en veiligheidsprotocollen rond undercoverwerk opnieuw tegen het licht gehouden.
Snapchat als digitaal Wilde Westen
De Groot is duidelijk in zijn oordeel over het platform: “Met deze uitzending laten we zien dat Snapchat een soort Wilde Westen is geworden.” Via emoji’s en straattaal zijn aanbieders van drugs en wapens volgens de onderzoekers moeiteloos te vinden voor iedereen die ernaar zoekt.
Het onderzoeksteam sprak met tientallen jongeren, die bevestigden dat de toegang tot verboden middelen via Snapchat laagdrempelig en eenvoudig is. Nog zorgwekkender: in sommige gevallen zouden dealers zelfs actief door het algoritme van Snapchat worden aanbevolen aan andere gebruikers, waardoor de verspreiding van illegale content verder wordt versterkt.
De bevindingen van Pointer laten zien dat het probleem structureel van aard is en niet zomaar op te lossen is met incidentele ingrepen. Zolang het platform zelf geen fundamentelere maatregelen neemt, blijft het een aantrekkelijke marktplaats voor criminelen.
Wat Pointer aantrof op Snapchat
De journalisten van Pointer stuitten tijdens hun onderzoek op een breed scala aan illegale activiteiten. De belangrijkste bevindingen op een rij:
- Meer dan honderd actieve dealerprofielen gevonden op Snapchat
- Drugs zoals lean (een vloeibaar tripmiddel) worden openlijk aangeboden
- Ook wapens en andere illegale goederen zijn te koop via het platform
- Dealers maken gebruik van emoji’s en straattaal om detectie te omzeilen
- In sommige gevallen worden dealers actief door het Snapchat-algoritme aanbevolen
- Tientallen jongeren bevestigden de laagdrempelige toegang tot verboden middelen
Snapchat zegt hard op te treden
Het in de Verenigde Staten gevestigde Snap Inc. reageerde op de bevindingen van Pointer met de mededeling dat het bedrijf actief optreedt tegen illegale activiteiten op zijn platform. Zo zou het bedrijf in 2025 al 2,2 miljoen drugsgerelateerde posts hebben verwijderd en maar liefst 538.000 accounts hebben geblokkeerd.
Tegelijkertijd erkent het bedrijf in zijn verklaring dat “criminelen hun tactieken voortdurend aanpassen”, wat handhaving bemoeilijkt. Critici stellen dat deze aantallen weliswaar indrukwekkend klinken, maar dat ze de schaal van het probleem nauwelijks raken zolang nieuwe accounts razendsnel worden aangemaakt.
Toezichthouders zetten Snapchat onder druk
Pointer staat niet alleen in zijn zorgen over Snapchat. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) startte in september vorig jaar al een officieel onderzoek naar het platform, aanvankelijk vanwege de grootschalige verkoop van illegale vapes via de app. Dat onderzoek loopt nog steeds.
Op verzoek van de Nederlandse toezichthouder is inmiddels ook de Europese Commissie een eigen onderzoek gestart naar Snapchat. Dit Europese traject kan leiden tot aanzienlijke boetes of zelfs verdergaande maatregelen op basis van de Europese Digital Services Act, die platforms verantwoordelijk houdt voor illegale inhoud.
Uitzending vandaag te zien op YouTube
De volledige reportage van Pointer is morgen vanaf 16.00 uur te bekijken op YouTube. Het programma toont undercoverbeelden, inclusief de mishandeling van De Groot, en brengt de misstanden op Snapchat in beeld. De uitzending belooft een schokkend kijkje te bieden in een digitale onderwereld die voor veel jongeren gevaarlijk dichtbij is.
