Voor de kust van Turkije hebben onderwaterarcheologen de resten ontdekt van een schip dat ongeveer 4500 jaar oud is. De vondst, bij het eiland Kekova, wordt beschouwd als het oudste scheepswrak dat ooit is gevonden. Van het hout is niets meer over, maar de lading is opmerkelijk goed bewaard gebleven.
Het gaat om meer dan dertig aardewerken potten en amfora’s, een soort kruiken, die aan boord lagen. Bij sommige exemplaren is nog te achterhalen wat erin heeft gezeten. Dat maakt de vondst extra bijzonder voor onderzoekers.
Onderzoeksleider Hakan Öniz van de Akdeniz Universiteit in Antalya noemt het wrak een unieke historische vondst. “Dit wrak is een tijdscapsule”, zei hij tegen de BBC.
Wat speelt er?
- Het wrak dateert uit de vroege bronstijd en is ongeveer 4500 jaar oud.
- De resten liggen op zo’n 30 meter diepte bij het Turkse eiland Kekova.
- Meer dan dertig aardewerken potten en amfora’s zijn goed bewaard gebleven.
- Drie stenen ankers werden ook teruggevonden bij het wrak.
- Het schip was vermoedelijk onderweg naar Troje of Kreta.
- De vondsten gaan naar een nieuw museum voor onderwaterarcheologie in Antalya.
Hoe oud is het wrak precies?
De vorm en decoraties van de amfora’s komen sterk overeen met vergelijkbaar aardewerk dat eerder in het Midden-Oosten is gevonden. Die stukken zijn gedateerd tussen de 4400 en 4700 jaar oud.
Onderzoeksleider Öniz is stellig over de datering. “We kunnen met zekerheid zeggen dat dit wrak uit de vroege bronstijd komt. Dit is 100 procent zeker.”
Wat zat er in de amfora’s?
In de kruiken troffen onderzoekers een glimmend, kleverig goedje aan. Het team onderzoekt momenteel wat dat precies is geweest.
Teamlid Karin Sowada van de Macquarie University in Australië heeft al enkele mogelijkheden op een rij gezet. “Het kan olijfolie, wijn of hars zijn”, legt ze uit. Ze sluit ook niet uit dat het gaat om resten van meerdere producten door elkaar. “Ze werden geleegd bij aankomst en vermoedelijk jaar na jaar gebruikt.”
Bestemming: Troje of Kreta
Het koopvaardijschip was zo’n tien meter lang en verging niet ver uit de kust. Onderzoekers denken dat het zijn lading ergens aan de oostkust van de Middellandse Zee heeft opgehaald.
De meest waarschijnlijke bestemming was Troje of Kreta. Dat waren in die periode belangrijke handelscentra in de regio.
Hoe gingen de onderzoekers te werk?
Duikers vonden de resten van de lading op ongeveer 30 meter onder het wateroppervlak. Naast de amfora’s lagen er ook drie stenen ankers op de bodem, een aanwijzing dat het hier inderdaad om een gezonken vaartuig gaat.
Het hout van het schip zelf is door de tand des tijds volledig vergaan. Alleen de keramische lading bleef intact genoeg om bestudeerd te worden.
Vondsten naar nieuw museum in Antalya
De Turkse minister van Cultuur en Toerisme, Ersoy, heeft bekendgemaakt dat alle vondsten naar het nieuwe Middellandse Zee Museum voor Onderwaterarcheologie in Antalya gaan. Dat museum opent ergens in de komende maanden zijn deuren.
Ter vergelijking: in 2018 werd in de Zwarte Zee het oudste vrijwel intacte scheepswrak van dat moment gevonden. Dat schip was ruim 2400 jaar oud. Het nieuwe wrak voor de Turkse kust is dus bijna dubbel zo oud.
Wat gebeurt er nu met het onderzoek?
Het team werkt nog aan de analyse van de kleverige substantie in de amfora’s. Die resultaten kunnen meer vertellen over de handelsroutes en producten uit de vroege bronstijd.
De vondst bij Kekova zet onderwaterarcheologie opnieuw op de kaart als vakgebied. Wetenschappers hopen dat de komst van het nieuwe museum in Antalya meer aandacht trekt voor dit soort bijzondere ontdekkingen onder de zeespiegel.
