Het mobieltjesverbod op basisscholen bestaat inmiddels twee jaar, maar online pesten onder kinderen is nauwelijks verminderd. Dat blijkt uit een rondgang van het NOS Jeugdjournaal langs tientallen basisscholen. De meeste scholen zien weinig tot geen vooruitgang.
Het pesten speelt zich vooral af in groepchats op platforms als Snapchat en WhatsApp. Kinderen worden buitengesloten, uitgescholden en er worden nare berichten over hen verstuurd. Ook worden foto’s gedeeld, waarbij met kunstmatige intelligentie bewerkte beelden een steeds grotere rol spelen.
Deskundigen roepen op tot meer preventie. Ouders en scholen moeten duidelijkere afspraken maken over online gedrag en kinderen daar actief in begeleiden. Dat is nodig, want online pesten is doorgaans ernstiger dan pesten op het schoolplein.
Wat speelt er?
- Online pesten neemt niet af, ondanks twee jaar mobieltjesverbod op basisscholen
- Pesten gebeurt vooral via Snapchat en WhatsApp, buiten schooltijd om
- AI-bewerkte foto’s spelen een steeds grotere rol bij het pesten
- Deskundigen zeggen dat zowel ouders als scholen tekortschieten in begeleiding
- Ouders en scholen wijzen naar elkaar als het gaat om wie verantwoordelijk is
Online pesten is erger dan pesten op het schoolplein
Vaak gaat het om kinderen die al in de klas worden gepest en daarna ook online worden aangevallen. Dat zegt Tessa Kaufman, socioloog en pedagoog aan de Universiteit Utrecht. De scholen die de NOS sprak herkennen dit beeld.
Vroeger kon je thuis even op adem komen. Kaufman: “Eerder kon je de schooldeur achter je dichtdoen en dan had je even rust. Nu kun je er niet meer aan ontsnappen, het gaat gewoon altijd door.” Online maken kinderen ook heftiger opmerkingen dan op het schoolplein, en de drempel om door te gaan met pesten ligt veel lager.
Een extra gevaar is dat berichten en foto’s zich razendsnel verspreiden. Een kind plaatst iets één keer, maar het kan daarna duizenden keren worden gedeeld. “Kinderen zijn zich niet altijd bewust van hoe heftig dat is: iets gaat niet zomaar meer weg”, stelt Kaufman.
Het schermpje als schild: waarom kinderen ongeremder zijn online
Remco Spithoven, lector online weerbaarheid bij Saxion Hogeschool, herkent dat pestgedrag online heftiger is geworden. “Er zit een schermpje tussen”, zegt hij. “Kinderen weten niet wat ze de wereld in slingeren.”
Kaufman wijst op nog een reden waarom online pesten zo destructief is. “Degene die pest heeft vaak niet door hoe snel iets zich online kan verspreiden. En je ziet de gezichtsuitdrukking van de ander niet, je ziet je klasgenootje niet, waardoor je niet doorhebt hoe verdrietig iemand wordt.”
Voor het gepeste kind is de schade extra groot. “Dat kind voelt zich extra alleen, juist omdat het weet: heel veel mensen zien dit. En tegelijkertijd leest een kind zo’n bericht vaak alleen op zijn telefoon. Dat maakt het extra eenzaam”, aldus Kaufman.
Volwassenen lopen achter de feiten aan
Wat er online gebeurt, speelt zich grotendeels af buiten het zicht van volwassenen. Kaufman merkt dat veel ouders en leraren zelf ook niet goed weten hoe ze met de online wereld van kinderen moeten omgaan. “Eigenlijk lopen ze achter de feiten aan”, zegt ze.
Ook het onderwijs schiet tekort, vindt Kaufman. De huidige lespakketten zijn volgens haar niet toereikend om kinderen voldoende voor te bereiden op de online wereld.
Een basisschool vertelde aan de NOS zich soms te voelen als een recherchebureau. “Dan moeten we uitzoeken wie wanneer wat heeft gezegd.” Volgens de school zou het helpen als ouders beter zouden letten op wat hun kinderen online doen. Tegelijkertijd wijzen ouders juist naar de scholen. Beide kanten schuiven de verantwoordelijkheid naar de ander.
Wat moeten ouders doen?
Spithoven en Kaufman zijn duidelijk: ouders moeten actiever betrokken zijn bij het online leven van hun kinderen. “Ouders zouden meer verantwoordelijkheid moeten nemen. Begeleiden, monitoren, meekijken”, zegt Spithoven. Dat kan met toezichtsoftware, maar ook door gewoon het gesprek aan te gaan.
“Ouders denken vaak: als mijn kind iets naars meemaakt, komt het wel naar me toe. Maar dat is echt naïef”, zegt Spithoven. Hij raadt ouders aan om op een rustige manier te vragen naar de ervaringen van hun kind: “Wat kom je tegen? Wat zie je? Wat maak je mee?”
Structurele aanpak nodig
Beide deskundigen benadrukken dat het niet bij een enkel gesprek mag blijven. Er is structurele aandacht nodig, zowel thuis als op school. Vernieuwde lespakketten kunnen helpen, maar de verantwoordelijkheid ligt ook nadrukkelijk bij ouders.
Wat gebeurt er nu verder?
Zolang ouders en scholen naar elkaar blijven wijzen, verandert er weinig voor de kinderen die nu worden gepest. Deskundigen pleiten in 2026 voor een gezamenlijke aanpak, waarbij beide partijen hun rol oppakken. De vraag is of daar voldoende draagvlak voor komt, en wie het voortouw neemt.
