De Nationale Ombudsman heeft in een brandbrief aan de Tweede Kamer alarm geslagen over de falende hersteloperatie in het Groningse aardbevingsgebied. Bewoners die schade leden door jarenlange gaswinning blijven vastlopen op dezelfde problemen, terwijl de overheid onvoldoende lessen trekt uit eerdere fouten. Het signaal is urgent: er moet nú iets veranderen.
Ombudsman stapt naar de Tweede Kamer
Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen heeft een indringende brief gestuurd aan de Tweede Kamer, waarin hij grote zorgen uit over de manier waarop gedupeerden van de gaswinning in Groningen en Noord-Drenthe worden behandeld. Zijn conclusie is hard: de overheid leert onvoldoende van de fouten die in het verleden zijn gemaakt.
Van Zutphen deed uitgebreid onderzoek naar het functioneren van de Nationaal Coördinator Groningen (NCG) en het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG). Beide instanties spelen een centrale rol in de hersteloperatie en zijn verantwoordelijk voor respectievelijk de versterking van gebouwen en de afhandeling van aardbevingsschade.
Sinds 2022 meldden meer dan 400 Groningse bewoners zich bij de Ombudsman met klachten over de gang van zaken. Die stroom aan klachten vormde de directe aanleiding voor het onderzoek en de daaropvolgende brandbrief aan het parlement.
Een hersteloperatie van enorme omvang
De schaal van de problematiek is aanzienlijk. In totaal gaat het om ongeveer 28.000 adressen in het bevingsgebied die worden onderzocht op schade of constructieve onveiligheid. Het IMG beoordeelt individuele schadeclaims, terwijl de NCG verantwoordelijk is voor de fysieke versterking van woningen en gebouwen.
De gaswinning uit de grote Groningse velden heeft decennialang plaatsgevonden en heeft geleid tot honderden aardbevingen in de regio. Pas in 2023 werd de winning definitief stopgezet, maar de gevolgen voor bewoners zijn nog altijd dagelijkse realiteit.
329 dossiers kwijt: ‘Typerend voor de gang van zaken’
Een van de meest schrijnende bevindingen in het rapport van de Ombudsman is dat het IMG enige tijd maar liefst 329 bewonerdossiers kwijt was — zonder enige verklaarbare uitleg. Van Zutphen noemt dit incident symptomatisch voor hoe de hersteloperatie momenteel functioneert.
Het zoekraken van die dossiers is volgens hem niet een op zichzelf staand incident, maar een illustratie van een structureel probleem. Bewoners die al jaren op duidelijkheid wachten, zien hun dossiers verdwijnen in een bureaucratisch systeem dat onvoldoende op orde is.
Wat bewoners dagelijks ervaren
In zijn brief aan de Kamerleden beschrijft Van Zutphen de situatie van gedupeerden in scherpe bewoordingen. Volgens hem missen bewoners al jarenlang het meest basale: duidelijkheid over hun situatie en perspectief op een oplossing.
De klachten die bewoners bij de Ombudsman indienen, laten een herkenbaar patroon zien:
- Beloftes vanuit de overheid worden niet nagekomen
- Informatievoorziening aan bewoners schiet structureel tekort
- Mensen staan soms jarenlang op wachtlijsten zonder uitsluitsel
- Gedupeerden weten niet waar ze aan toe zijn of bij wie ze terechtkunnen
- De hersteloperatie leidt onvoldoende tot concrete oplossingen
“Gedupeerden blijven vastlopen in dezelfde problemen en zij ervaren nog steeds de gevolgen van een tekortschietende overheid”, schrijft Van Zutphen letterlijk in zijn brief. Die boodschap laat weinig aan de verbeelding over.
Onbetrouwbare veiligheidsrapporten maken het er niet beter op
De brandbrief van de Ombudsman valt samen met een andere zorgwekkende onthulling. Het Adviescollege Veiligheid Groningen (ACVG) concludeerde eerder deze maand na bestudering van honderden veiligheidsrapporten dat duizenden versterkingsrapporten van de NCG onbetrouwbaar blijken te zijn.
Dit nieuws versterkt het beeld dat Van Zutphen schetst: niet alleen de communicatie en dossierverwerking laat te wensen over, maar ook de inhoudelijke kwaliteit van de uitgevoerde werkzaamheden staat onder druk. Voor bewoners die hun huis lieten onderzoeken, is dit een bijzonder pijnlijke constatering.
Kamer moet het heft in handen nemen
Van Zutphen doet in zijn brief een uitdrukkelijk beroep op de volksvertegenwoordiging om in te grijpen. “Dit kan niet langer zo doorgaan. Mensen zijn teleurgesteld. Het huidige hersteltraject leidt onvoldoende tot concrete oplossingen voor bewoners die daar al jarenlang op wachten”, schrijft hij.
Komende woensdag staat er een debat in de Tweede Kamer op de agenda over de schadeafhandeling en het menselijk leed dat de aardbevingen hebben veroorzaakt. De brandbrief van de Ombudsman komt daarmee op een strategisch moment en zal naar verwachting zwaar meewegen in de discussie.
Om ook de bredere sociale en economische gevolgen aan te pakken, heeft het Rijk via het programma Nij Begun miljarden euro’s beschikbaar gesteld voor de komende jaren. De vraag is of dat geld ook daadwerkelijk terechtkomt bij de mensen die het het hardst nodig hebben.
Een regio die wacht op gerechtigheid
Het rapport van de Nationale Ombudsman is een indringend signaal dat de hersteloperatie in Groningen na jaren nog altijd tekortschiet. Bewoners verdienen geen bureaucratische vertragingen of verdwenen dossiers — zij verdienen daadkracht. Het aanstaande Kamerdebat biedt een kans om die omslag eindelijk te maken.
