De Duitse bondskanselier Friedrich Merz weigert op te stappen na een vernietigende verkiezingsnederlaag in de deelstaat Mecklenburg-Voor-Pommeren. Zijn partij, de CDU, behaalde daar niet één zetel. Tegelijkertijd won de radicaal-rechtse AfD de verkiezingen ruimschoots.
Op een persconferentie noemde Merz de uitslag vanmiddag een absoluut “dieptepunt”. “Dit is een zware slag, die nog lang zal nagalmen. We zullen nog lang met de gevolgen te maken hebben.”
Eerder die avond, toen de eerste uitslag binnenkwam, zei Merz al niet te willen aftreden. Pas later bleek hoe groot de schade werkelijk was: de CDU haalde in de deelstaat geen enkele zetel.
Wat speelt er precies?
- De CDU behaalde nul zetels bij de deelstaatverkiezingen in Mecklenburg-Voor-Pommeren.
- De AfD won de verkiezingen in die deelstaat.
- Merz weigert af te treden en heeft de steun van het partijbestuur.
- Morgen spreekt Merz met de CDU/CSU-fractie in het parlement, wiens steun hij ook nodig heeft.
- In Berlijn verloor de CDU ook, maar blijft de partij met 20 procent de tweede partij in het stadsparlement.
Ontevredenheid over hervormingen speelt grote rol
Een belangrijke verklaring voor de zware nederlaag is de groeiende onvrede bij kiezers over de hervormingsplannen van de Duitse regering. Die plannen omvatten onder meer een verhoging van de pensioenleeftijd en aangescherpte regels voor het ontvangen van een uitkering.
Merz zei begrip te hebben voor de zorgen van kiezers, maar maakt duidelijk op de ingeslagen weg door te gaan. Hij verwacht dat Duitsland er op termijn beter van wordt en dat de steun voor radicale partijen daarna afneemt.
Wel erkende hij dat zijn regering de plannen beter moet uitleggen aan het publiek. Communicatie is volgens hem een belangrijk verbeterpunt.
CDU ook in Berlijn onder druk, maar niet uitgeschakeld
De klap in Mecklenburg-Voor-Pommeren staat niet op zichzelf. Twee weken eerder verloor de CDU al in Saksen-Anhalt, waar de AfD een “monsterzege” behaalde. Ook in de hoofdstad Berlijn verloor de partij stemmen bij de meest recente verkiezingen.
Toch is de situatie in Berlijn minder dramatisch. Met 20 procent van de stemmen is de CDU nog altijd de tweede partij in het Berlijnse stadsparlement. Er bestaat zelfs een kans dat de partij daar kan meeregeren.
Steun partijbestuur, maar onrust groeit
Voorlopig heeft Merz de steun van het CDU-partijbestuur. Morgen vindt een belangrijk gesprek plaats met de CDU/CSU-fractie in het parlement. Ook die steun is noodzakelijk om als bondskanselier aan te blijven.
Toch groeit de interne onrust. De CDU-voorman in de deelstaat Hamburg heeft al openlijk twijfels uitgesproken over het leiderschap van Merz. Als meer prominente partijleden dit voorbeeld volgen, neemt de druk op de bondskanselier verder toe.
Correspondent ziet andere Merz dan twee weken geleden
Buitenlandredacteur Liedeke Morssinkhof, die vanuit Berlijn verslag doet, ziet een opvallend verschil met de persconferentie van twee weken geleden. “In tegenstelling tot twee weken terug zagen we vandaag een resolute Friedrich Merz. Toen was hij duidelijk aangeslagen en ook zelfkritisch. Nu stond de leider er weer, de ferme man die hij graag wil zijn.”
Toch waarschuwt ze dat Merz er nog niet is. “Dat Merz zelf niet weg wil, betekent niet dat de discussie rond zijn persoon voorbij is. Er heerst onvrede bij de kiezer en er is onrust in de partij.”
Wat gebeurt er nu met Merz?
Het gesprek morgen met de CDU/CSU-fractie wordt een eerste echte graadmeter. Als die steun standhoudst, koopt Merz zichzelf tijd om de schade te beperken en zijn hervormingskoers voort te zetten.
De komende weken zullen uitwijzen of hij de interne kritiek de kop in kan drukken. Mocht meer CDU-zwaargewichten openlijk twijfelen, dan wordt zijn positie steeds moeilijker houdbaar.
