De Nederlandse Douane gaat gerichte controles uitvoeren op grote rubberboten die worden gebruikt bij mensensmokkel over het Kanaal. Dat maakte de Douane bekend na vragen van Nieuwsuur. De afgelopen weken komen zulke boten opvallend vaker via vrachtvliegtuigen vanuit Turkije Nederland binnen.
De Koninklijke Marechaussee onderschepte al twee ladingen: één via de lucht en één over land. Ook de Britse Douane greep twee weken geleden in. Zij onderschepten een zending van 25 rubberboten die vanuit Turkije via een Brits vliegveld naar Nederland zou gaan.
“Dat is voor ons nieuw en dat geeft aan dat wij hier ook op in moeten spelen”, zegt Erwin, een inlichtingenofficier van de Koninklijke Marechaussee.
Wat speelt er precies?
- Rubberboten komen vaker via vrachtvliegtuigen vanuit Turkije naar Nederland.
- Criminele netwerken stellen in Nederland zogeheten ‘smokkelpakketten’ samen en leveren die aan smokkelaars in Frankrijk en België.
- De Douane gaat nog in 2026 risicogerichte controles uitvoeren op deze boten.
- Europol berekende dat smokkelaars per boot zo’n 100.000 euro verdienen, wat vorig jaar neerkomt op tientallen miljoenen euro’s in totaal.
- Ondanks een daling van het aantal oversteken in 2026, blijft het aantal doden op het Kanaal vrijwel gelijk.
Nederland als assemblagepunt voor smokkelaars
Volgens het Openbaar Ministerie (OM) zijn in Nederland actieve criminele netwerken die smokkelpakketten op bestelling samenstellen. “Het kopen van de boten, het regelen van benzine en reddingsvesten: daar worden pakketten van gemaakt en die worden geleverd aan mensen in Frankrijk of België”, zegt Petra Hoekstra, landelijk officier van justitie migratiecriminaliteit.
Zo’n pakket heeft een waarde van 10.000 tot 20.000 euro per stuk. Hoekstra wijst nadrukkelijk naar Nederland als de plek waar deze pakketten worden samengesteld en van waaruit ze worden doorgestuurd.
Een concreet voorbeeld is een zaak in Almere. Daar arresteerde de Marechaussee vorig jaar na uitgebreid onderzoek vijf mannen. Twee van hen werden op heterdaad betrapt op een carpoolplaats langs de A1, met in hun auto onopgeblazen rubberboten, reddingsvesten en motoren. Op een van hun telefoons stond het adres van een camping in het Franse Duinkerke, een bekende vertrekplek voor migranten die de oversteek naar Engeland willen maken.
Boten gevaarlijk overvol op het Kanaal
Tijdens de oversteek vanuit Frankrijk of België naar Engeland zitten vaak zestig tot zeventig mensen op één rubberboot. Dat maakt de kans op zinken groot. Franse autoriteiten waarschuwen dat de boten steeds voller worden geladen.
Hoekstra is duidelijk over de risico’s: “Zelfs op het IJsselmeer zou ik er nog niet in gaan zitten.” De boten zijn volgens haar “volledig ongeschikt” voor dergelijke oversteekpogingen.
Hoewel het aantal oversteken in 2026 tot nu toe zo’n 42 procent lager ligt dan in dezelfde periode vorig jaar, blijft het dodental vrijwel gelijk. In 2025 probeerden ruim 41.500 migranten de oversteek te maken. In datzelfde jaar kwamen minstens 29 mensen om het leven in het Kanaal, volgens een telling van persbureau AFP. In 2026 zijn al zeker 22 doden gevallen.
Waarom wijken criminelen uit naar Nederland?
De rubberboten zijn afkomstig uit China. Ze worden in zijn geheel of in onderdelen naar Turkije gestuurd en gaan daarna door naar West-Europa. Deze zomer werd nog een lading boten onderschept in Bulgarije.
Voorheen werden de boten vooral in Duitsland opgeslagen. Daar was het lange tijd niet strafbaar om betrokken te zijn bij mensensmokkel vanuit Europa naar het Verenigd Koninkrijk. Inmiddels is dat wel het geval. Het OM vermoedt dat criminele netwerken daarom uitwijken naar Nederland.
Controles komen eraan
Op dit moment controleert de Douane nog niet specifiek op dit soort boten. Dat gaat veranderen. “De inzet is dat de Douane nog dit jaar risicogerichte controles kan uitvoeren op deze vaartuigen”, aldus een woordvoerder van het ministerie.
Ook de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) schuift aan. “We zijn op dit moment in gesprek met de Douane om importdata te ontvangen, zodat we ons een beeld kunnen vormen van de handelsstromen van deze rubberboten”, laat de ILT weten. Vervolgens zullen de twee instanties samen grenscontroles opzetten.
Tientallen miljoenen euro’s criminele winst
Europol heeft berekend dat smokkelaars per oversteek per boot zo’n 100.000 euro verdienen, na aftrek van de kosten voor het smokkelpakket en andere uitgaven. Alleen al in 2025 gaat het daarmee om tientallen miljoenen euro’s die criminele netwerken opstrijken.
Het OM erkent dat het grootste deel van dat geld buiten bereik blijft. “Nee, we vinden weleens wat geld”, zegt Hoekstra eerlijk. “Maar die hele grote bedragen, dat zit bij mensen die op plekken zitten op deze wereld waar we op dit moment nog niet heel goed bij kunnen.”
Wat gebeurt er nu verder?
De komende maanden wordt duidelijk hoe effectief de nieuwe grenscontroles zijn. De Douane en de ILT werken samen aan een systeem om verdachte ladingen eerder op te sporen, nog voordat ze het land in komen.
De vraag is of dat genoeg is om criminele netwerken te ontmoedigen. Zolang de smokkelroutes over het Kanaal in gebruik blijven en de winsten hoog zijn, blijft de druk op handhavende instanties groot.
