Wat weten we nu écht over alcohol en gezondheid?
Al jaren gaat het verhaal rond dat een glaasje wijn per dag goed voor je hart zou zijn. Maar klopt dat ook echt? De wetenschap heeft de afgelopen jaren steeds meer twijfels geplaatst bij dit populaire idee.
Grote gezondheidsorganisaties, waaronder de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), stellen inmiddels duidelijk: er is geen veilige hoeveelheid alcohol. Elk glaasje brengt risico’s met zich mee, ook al zijn die bij lage consumptie klein.
Toch hoor je nog altijd mensen zeggen dat matig drinken gezond is. Hoe zit dat nu precies? We zetten de feiten op een rij.
Waar komt het idee vandaan dat alcohol gezond is?
Het idee dat alcohol gezond zou zijn, stamt grotendeels uit onderzoeken uit de jaren tachtig en negentig. Daarin leek het alsof mensen die matig dronken, langer leefden dan mensen die helemaal niet dronken.
Later bleek dat deze onderzoeken een belangrijk probleem hadden. De groep “niet-drinkers” bestond deels uit mensen die gestopt waren met drinken vanwege slechte gezondheid. Daardoor leek de matige drinker gezonder, terwijl dat niet het geval was.
Dit wordt ook wel de “sick quitter bias” genoemd. Nieuwer en beter opgezet onderzoek laat een ander beeld zien.
Wat zegt modern onderzoek?
Recentere studies, die rekening houden met de bovengenoemde vertekening, laten zien dat er geen bewijs is dat alcohol de gezondheid verbetert. De voordelen die eerder werden gemeten, verdwijnen als de onderzoeksmethode wordt verbeterd.
Alcohol verhoogt wel degelijk het risico op verschillende ziekten. Denk aan leveraandoeningen, bepaalde vormen van kanker en hersenaandoeningen. Dit geldt ook bij een laag alcoholgebruik.
De WHO classificeerde alcohol in 2023 opnieuw als een groep 1-carcinogeen. Dat betekent: een stof waarvan bewezen is dat die kanker veroorzaakt bij mensen.
Welke risico’s zijn er bij alcoholgebruik?
De risico’s van alcohol zijn niet voor iedereen even groot. Ze hangen af van hoe veel en hoe vaak iemand drinkt, maar ook van erfelijkheid en leefstijl. Toch zijn er risico’s die voor iedereen gelden.
Dit zijn bekende gezondheidsrisico’s van alcoholgebruik:
- Leverkanker en leverbeschadiging, ook bij matig gebruik over langere tijd
- Verhoogd risico op borstkanker bij vrouwen, zelfs bij één glas per dag
- Verhoogd risico op darmkanker, erkend door meerdere internationale gezondheidsinstanties
- Schade aan de hersenen, vooral bij jongeren en mensen boven de zestig
- Hogere bloeddruk bij regelmatig gebruik
- Verslavingsrisico, ook bij mensen die zichzelf als “sociale drinker” zien
Wat zeggen Nederlandse gezondheidsautoriteiten?
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) adviseert om zo min mogelijk alcohol te drinken. Het advies luidt: drink bij voorkeur helemaal niet. Als je toch drinkt, beperk het dan tot maximaal één glas per dag.
De Gezondheidsraad sluit zich daarbij aan. Er is geen drempelwaarde waaronder alcohol volledig veilig is. Hoe minder, hoe beter.
Dit advies geldt zeker voor zwangere vrouwen, jongeren onder de achttien jaar en mensen met bepaalde medische aandoeningen.
Maar wat zit er dan in rode wijn dat gezond lijkt?
Rode wijn bevat resveratrol, een stof die in laboratoriumonderzoek mogelijk beschermende effecten heeft op het hart. Dit wordt vaak aangehaald als reden waarom wijn “gezond” zou zijn.
Het probleem is dat de hoeveelheid resveratrol in een glas wijn veel te klein is om een meetbaar effect te hebben. Je zou er grote hoeveelheden van moeten drinken, wat juist enorm schadelijk is.
Resveratrol zit ook gewoon in druivensap en bessen, zonder de schadelijke effecten van alcohol. Wie de voordelen wil, kan beter voor een alcoholvrije optie kiezen.
Alcoholvrij drinken wordt steeds populairder in 2026
De trend richting minder of geen alcohol groeit al jaren. In 2026 is het aanbod van alcoholvrije bieren, wijnen en cocktails groter dan ooit. Supermarkten en restaurants spelen hier steeds meer op in.
Jongere generaties drinken gemiddeld minder alcohol dan eerdere generaties. Bewustwording over gezondheid en mentaal welzijn speelt daarin een grote rol.
De alcoholvrije markt groeit wereldwijd sterk. Dat laat zien dat steeds meer mensen bewust kiezen voor minder of geen alcohol in hun leven.
Wat kun je zelf doen met deze informatie?
De wetenschap is duidelijk: alcohol heeft geen bewezen gezondheidsvoordelen. Wie minder drinkt, verlaagt zijn of haar gezondheidsrisico’s. Dat geldt al bij kleine stappen.
Wil je minderen? Begin dan met alcoholvrije dagen in de week, kies vaker voor een alcoholvrij alternatief en let op de momenten waarop je automatisch naar een glas grijpt.
Twijfel je of jouw alcoholgebruik een probleem is? Bespreek het met je huisarts. Die kan je doorverwijzen naar passende hulp of informatie.
