De Indiase Kakkerlakken-beweging heeft gewaarschuwd opnieuw te demonstreren als de overheid niet stopt met het vervolgen van betogers. Dit nadat studenten in meerdere deelstaten zijn opgepakt, terwijl de regering juist had beloofd daarmee te stoppen. De beweging geeft de overheid tot dinsdagmiddag de tijd om die belofte schriftelijk te bevestigen.
Het protest leidde afgelopen week tot het aftreden van onderwijsminister Dharmendra Pradhan, na een van de grootste onderwijsschandalen tijdens het premierschap van Narendra Modi. Meer dan twintig studenten pleegden zelfmoord door de psychische druk die het schandaal veroorzaakte. Duizenden jongeren gingen dagenlang de straat op om zijn vertrek te eisen.
Terwijl zijn coalitiegenoten hem bij het parlement verwelkomden met leuzen als “Lang leve Dharmendra Pradhan”, zien critici zijn ontslag als een politieke zet om grotere anti-overheidsprotesten te voorkomen.
Wat moet je weten over deze zaak?
- Aanleiding: Een groot onderwijsschandaal onder premier Modi kostte meer dan twintig studenten het leven door psychische druk.
- Protest: De Kakkerlakken-beweging dwong onderwijsminister Pradhan tot aftreden, een primeur onder Modi.
- Overheidsreactie: Ondanks beloften worden studenten in Bihar, West-Bengalen en Delhi opgepakt en gesurveilleerd.
- Ultimatum: De beweging eist voor dinsdagmiddag een schriftelijke garantie dat vervolgingen stoppen.
- Positief signaal: Twee deelstaten maakten kort na een persconferentie bekend toch geen jongeren te vervolgen voor deelname aan de protesten.
Van online grap tot politieke knieval
De beweging ontstond nadat rechter Surya Kant demonstranten “kakkerlakken” noemde. In plaats van de studenten te ontmoedigen, gaf de uitspraak de protesten juist brandstof. Leider Abhijeet Dipke bedankte de rechter tijdens de viering op protestlocatie Jantar Mantar in New Delhi.
“Had u ons niet kakkerlakken genoemd, dan was deze beweging nooit ontstaan en waren duizenden jongeren nooit de straat op gegaan”, zei Dipke trots.
Het resultaat was ongekend. Nog nooit eerder trad een minister van Modi af onder directe druk van demonstranten. Rechtenstudente Srishti Kothari deelde er vrolijk snoepjes uit. “We hadden nooit verwacht dat het ons zou lukken. Het is de verdienste van deze generatie dat het wel gelukt is”, zei ze.
Feest gevierd, straten al schoongeveegd
Terwijl het feest op Jantar Mantar nog in volle gang was, begonnen vrijwilligers al met opruimen. Vuilniszakken vol afval werden gevuld en de straten werden fanatiek schoongeveegd. Veel aanhangers van de Kakkerlakken Partij (CJP) hadden het gevoel dat de klus geklaard was.
Maar terwijl de studenten naar huis vertrokken, begon de politie aan haar eigen “schoonmaak”. Anti-Modi-leuzen op muren rond Jantar Mantar werden overgeverfd. En ook online greep de overheid in.
Overheid laat sociale media opschonen
Indiase media melden dat verschillende socialemediaplatformen opdracht hebben gekregen van de overheid om kritische profielen en berichten te verwijderen. Tegelijkertijd werden studenten in meerdere deelstaten opgepakt en ondervraagd over hun deelname aan de protesten.
Een vrijwilliger van de Jantar Mantar-protesten claimt dat zijn familie in zijn thuisstaat Uttar Pradesh is gearresteerd, omdat de autoriteiten hem zelf zochten. De Kakkerlakken Partij schreef op X: “Honderden studenten zijn opgepakt in Bihar en West-Bengalen, daarnaast worden velen gesurveilleerd en lastiggevallen in Delhi.”
Beweging bouwt aan juridisch vangnet
De CJP werkt ondertussen aan een online platform waar demonstranten beeldmateriaal en ander bewijsmateriaal van overheidsgeweld kunnen uploaden. Een team van advocaten staat klaar om betogers die vervolgd dreigen te worden bij te staan. Zo wil de partij voorkomen dat bewijs verloren gaat als autoriteiten telefoons of laptops van demonstranten innemen.
Woordvoerder Saurav Das legt uit waarom dit zo belangrijk is. “We vreesden dat als het momentum van het protest zou gaan liggen, de overheid zich zou richten op het vervolgen van individuen, omdat ze dat bij eerdere protesten ook hebben gedaan”, zegt hij. “En dat is precies wat nu weer gebeurt.”
Modi en minister zwijgen
Premier Modi heeft nog niet gereageerd op de beschuldigingen van de beweging. Ook de minister van Gezondheidszorg, die tijdens de onderhandelingen een belangrijke rol speelde, laat zich niet horen.
Is dit het begin van iets groters?
Veel studenten zien het aftreden van Pradhan niet als een eindpunt, maar als een begin. Ze hebben ervaren dat een jongerenbeweging een starre overheid kan laten buigen. En ze zijn bereid opnieuw de straat op te gaan als dat nodig is.
De organisatoren waarschuwen dat het vertrouwen van miljoenen jonge Indiërs op het spel staat. “Als de overheid de afspraken niet nakomt, ondermijnt dat ook het vertrouwen van miljoenen jonge Indiërs”, zeggen ze.
Kort na de persconferentie van maandag maakten twee deelstaten bekend dat ze toch geen jongeren zullen vervolgen voor hun deelname aan de protesten. Of de overheid voor het dinsdagse ultimatum ook landelijk met een schriftelijke garantie komt, is nog niet duidelijk.
