In Wijk bij Duurstede zijn vrijdagnacht zware rellen uitgebroken rondom het gemeentehuis, nadat een aanvankelijk vreedzaam protest tegen de komst van een noodopvang voor asielzoekers volledig uit de hand liep. De Mobiele Eenheid (ME) werd ingezet om de situatie onder controle te brengen, zeven verdachten zijn aangehouden en zitten nog vast. Het is al de tweede keer deze maand dat het tot gewelddadige ongeregeldheden komt in het Utrechtse stadje.
Van vreedzaam protest naar gewelddadige rellen
Het protest verliep aanvankelijk rustig, zoals bijna dagelijks het geval is rondom het gemeentehuis in Wijk bij Duurstede. Omwonenden en tegenstanders van de noodopvang verzamelden zich om hun onvrede kenbaar te maken, maar de sfeer sloeg abrupt om toen zogenoemde “groepen relschoppers” zich onder de demonstranten mengden.
Zwaar vuurwerk werd afgestoken en er werden stenen gegooid richting het gemeentehuis en de aanwezige politie. Verslaggevers van RTV Utrecht zagen hoe politieauto’s werden bekogeld en ruiten van het gemeentehuis sneuvelden. Ook werd een beveiligingscamera omver getrokken.
Rond middernacht besloot de politie flink op te schalen. Uiteindelijk stonden meer dan tachtig agenten inzetklaar in de straten rondom het gemeentehuis, terwijl boven de stad een politiehelikopter cirkelde om de situatie vanuit de lucht in de gaten te houden.
ME veegt omgeving gemeentehuis leeg
De Mobiele Eenheid werd ingezet met als doel de directe omgeving van het gemeentehuis te ontruimen. Met gecoördineerde acties slaagde de politie erin de menigte uiteen te drijven en het geweld tot bedaren te brengen. Bij daglicht werd de omvang van de schade aan het gemeentehuis pijnlijk duidelijk zichtbaar.
Zeven personen werden in de loop van de nacht aangehouden op verdenking van betrokkenheid bij de rellen. Volgens een politiewoordvoerder zaten zij vanochtend allen nog vast en wordt hun rol in de ongeregeldheden verder onderzocht.
Tweede keer deze maand raak
Het is niet de eerste keer dat het protest in Wijk bij Duurstede ontaardt in geweld. Op vrijdag 5 juni ging het ook al mis: demonstranten gooiden met vuurwerk en richtten vernielingen aan aan het gemeentehuis. De spanningen in de gemeente zijn sindsdien niet afgenomen.
De directe aanleiding voor de onrust is de aankondiging door de gemeente dat er vanaf half juni een noodopvang voor vijftig tot vijfenzeventig asielzoekers komt op sportpark Mariënhoeve, gelegen net buiten de oude binnenstad van Wijk bij Duurstede. Dit besluit viel bij een deel van de inwoners uiterst slecht.
Sindsdien is er bijna dagelijks een groepje betogers actief rondom het gemeentehuis, maar de gebeurtenissen van afgelopen vrijdagnacht overtroffen in ernst alles wat eerder had plaatsgevonden.
Waarnemend burgemeester spreekt van aanval op democratie
Waarnemend burgemeester Petra Doornenbal reageerde woedend en diep geraakt op de gebeurtenissen. Zij benadrukte dat omwonenden zich niet meer veilig voelden in hun eigen straat en dat de directe woonomgeving was veranderd in een dreigende en onheilspellende plek.
“Zelfs als je denkt dat de bodem is bereikt, blijkt de rel-avond van vrijdag 5 juni niet de ondergrens te zijn geweest”, aldus Doornenbal. “Ik heb hier echt geen woorden voor.” De burgemeester liet weten zwaar aangeslagen te zijn door de nieuwe escalatie.
Toch liet zij zich strijdbaar uit over het vervolg: “Het hart van onze democratie is geraakt door de aanval op het gemeentehuis. Maar we laten ons niet terroriseren en intimideren door geweld en gaan vandaag beginnen met opruimen en herstellen.”
Wat er vrijdagnacht allemaal gebeurde
De gebeurtenissen van de rellennacht laten zich als volgt samenvatten:
- Aanvankelijk vreedzaam protest slaat om na komst van relschoppers
- Zwaar vuurwerk afgestoken en stenen gegooid richting politie en gemeentehuis
- Beveiligingscamera omver getrokken bij het gemeentehuis
- Politieauto’s bekogeld en ruiten van het gemeentehuis vernield
- Politiehelikopter ingezet boven Wijk bij Duurstede
- Meer dan tachtig agenten op de been om orde te herstellen
- ME ingezet om de omgeving van het gemeentehuis te ontruimen
- Zeven verdachten aangehouden en nog in bewaring gesteld
Maatschappelijke discussie over opvang en openbare orde
De rellen in Wijk bij Duurstede staan niet op zichzelf. In heel Nederland laait de discussie over de opvang van asielzoekers regelmatig op, maar het is uitzonderlijk dat protesten zo snel en zo heftig escaleren. De gebeurtenissen roepen vragen op over hoe gemeenten dit soort spanningen vroegtijdig kunnen signaleren en de-escaleren.
Tegelijkertijd benadrukken autoriteiten dat geweld nooit een acceptabel middel is om onvrede te uiten, ongeacht de achterliggende bezwaren. De grens tussen het recht op protest en crimineel gedrag werd in Wijk bij Duurstede meerdere malen overschreden.
Opruimen en vooruitkijken
De gemeente Wijk bij Duurstede begint zo snel mogelijk met het herstel van de schade aan het gemeentehuis. De zeven aangehouden verdachten worden verder verhoord. Of de geplande noodopvang op sportpark Mariënhoeve doorgaat zoals aangekondigd, is vooralsnog niet gewijzigd. De komende dagen zal duidelijk worden hoe de gemeente verdere escalatie wil voorkomen.
