Duizenden Nederlanders zijn de afgelopen jaren besmet geweest met het westnijlvirus, zonder dat zij of hun arts het wisten. Bij de meesten verliep de besmetting onopgemerkt, maar bij zo’n honderd mensen waren de klachten waarschijnlijk ernstig.
Toch herkenden artsen de ziekte bij deze patiënten niet. De diagnose westnijlziekte werd daardoor gemist, zo blijkt uit nieuwe inzichten over de verspreiding van het virus in Nederland.
Het westnijlvirus wordt overgedragen via muggen. In landen rond de Middellandse Zee is het virus al langer een bekend probleem, maar ook in Nederland duikt het steeds vaker op.
Wat is het westnijlvirus?
Het westnijlvirus is een infectieziekte die wordt verspreid door muggen die besmet zijn met het virus. Vogels vormen het belangrijkste reservoir: muggen prikken geïnfecteerde vogels en dragen het virus vervolgens over op mensen en andere dieren.
De meeste mensen die besmet raken, merken er niets van. Een klein deel krijgt griepachtige klachten, zoals koorts, hoofdpijn en spierpijn. In zeldzame gevallen leidt het virus tot ernstige neurologische aandoeningen, zoals hersenvliesontsteking.
Wat speelt er?
- Duizenden Nederlanders zijn de afgelopen jaren ongemerkt besmet geraakt met het westnijlvirus.
- Ongeveer honderd van hen hadden waarschijnlijk ernstige klachten door de infectie.
- Artsen herkenden de ziekte niet, waardoor de juiste diagnose werd gemist.
- Het virus wordt overgedragen via muggen en komt steeds vaker voor in Nederland.
- Bij de meeste besmette mensen verloopt de infectie zonder merkbare klachten.
Artsen misten de diagnose
Dat artsen de ziekte niet herkenden, is niet verrassend. Westnijlziekte lijkt in het begin sterk op andere ziekten, zoals griep of een andere virale infectie. Zonder gerichte test is het lastig om het virus te onderscheiden van andere aandoeningen.
Bovendien denken veel artsen in Nederland niet snel aan westnijlvirus als mogelijke oorzaak van klachten. Het virus geldt in de volksmond nog altijd als een buitenlandse ziekte, terwijl het in de praktijk al jaren ook hier voorkomt.
Dat gemis van de diagnose heeft gevolgen. Patiënten kregen mogelijk een verkeerde behandeling, en de werkelijke omvang van de uitbraken in Nederland bleef onderbelicht.
Verspreiding in Nederland neemt toe
Het westnijlvirus is in Europa al langer op opmars. In landen als Italië, Griekenland en Roemenië worden jaarlijks tientallen tot honderden ernstige gevallen gemeld. Nederland loopt daar vooralsnog niet zo ver bij in, maar de trend is wel zichtbaar.
Warme en natte zomers helpen muggen om zich sneller te vermenigvuldigen. Klimaatexperts waarschuwen al langere tijd dat dit soort muggengebonden ziekten in een warmer wordend Europa een grotere rol gaan spelen.
In 2026 staat het onderwerp dan ook hoog op de agenda bij gezondheidsautoriteiten. Het RIVM houdt de verspreiding van het virus nauwlettend in de gaten.
Wanneer moet je naar de dokter?
De meeste mensen die besmet raken, hoeven geen actie te ondernemen. De infectie gaat vanzelf over en vereist geen specifieke behandeling. Rust en voldoende drinken zijn meestal voldoende.
Krijg je na een muggenbeet hoge koorts, een stijve nek, verwardheid of andere neurologische klachten? Ga dan wel naar de dokter. Die klachten kunnen wijzen op een ernstige vorm van de ziekte, waarbij snelle medische hulp belangrijk is.
Artsen worden opgeroepen om bij dit soort klachten ook aan westnijlvirus te denken, zeker in de zomermaanden wanneer muggen het actiefst zijn.
Wat gebeurt er nu?
De nieuwe inzichten over de verspreiding van het westnijlvirus in Nederland roepen vragen op over hoe goed artsen zijn voorbereid op dit soort infectieziekten. Betere voorlichting en snellere diagnostiek kunnen helpen om toekomstige gevallen tijdig te herkennen.
Het is de verwachting dat het aantal besmettingen de komende jaren verder toeneemt, nu warme zomers steeds gewoner worden. Of Nederland daar klaar voor is, zal de komende tijd moeten blijken.
