Nederlandse pc-gamers zouden jarenlang te veel hebben betaald voor games op het populaire platform Steam. Stichting Consumenten Competition Claims (CCC) heeft een collectieve actie aangespannen tegen Valve, het Amerikaanse bedrijf achter Steam, wegens vermeende mededingingsovertredingen die consumenten rechtstreeks in de portemonnee hebben geraakt.
Wat is Steam en waarom is het zo populair?
Steam is het grootste digitale distributieplatform voor pc-games ter wereld. Het platform, ontwikkeld en beheerd door het Amerikaanse bedrijf Valve, biedt toegang tot tienduizenden games voor miljoenen gebruikers wereldwijd, waaronder een groot aantal in Nederland.
Via Steam kunnen spelers games kopen, downloaden en online spelen. Het platform biedt ook sociale functies zoals vriendschappen, prestaties en online multiplayer-mogelijkheden. Door de dominante marktpositie van Steam is het platform voor veel gamers de vanzelfsprekende keuze geworden.
Juist die dominante positie is nu het middelpunt van de juridische strijd. Critici stellen al langer dat Valve haar machtspositie gebruikt op een manier die de concurrentie beperkt en consumenten benadeelt.
De aanklacht van Stichting CCC
Stichting Consumenten Competition Claims, ook wel bekend als de CCC, heeft namens Nederlandse pc-gamers een collectieve rechtszaak ingediend tegen Valve. De stichting stelt dat Valve jarenlang de mededingingsregels heeft overtreden, wat heeft geleid tot kunstmatig hoge prijzen voor games op het platform.
Volgens de stichting heeft Valve haar marktmacht misbruikt door uitgevers en ontwikkelaars te dwingen games nergens goedkoper aan te bieden dan op Steam. Dit zogeheten “meestbegunstigingsclausule”-beleid zou hebben geleid tot een gebrek aan prijsconcurrentie op de markt voor digitale pc-games.
Als gevolg hiervan zouden Nederlandse consumenten over een langere periode structureel te veel hebben betaald voor hun games. De CCC wil via de rechtszaak compensatie afdwingen voor al die gedupeerde gamers.
Hoe werkt een collectieve actie?
Een collectieve actie, ook wel een class action genoemd, is een juridische procedure waarbij één partij namens een grote groep gedupeerden optreedt. In Nederland is dit mogelijk gemaakt door de Wet Afwikkeling Massaschade in Collectieve Actie (WAMCA), die in 2020 in werking trad.
Het voordeel van een collectieve actie is dat individuele consumenten zelf geen kostbare rechtszaak hoeven te starten. De stichting neemt de juridische strijd op zich en eventuele schadevergoedingen komen ten goede aan de gehele groep gedupeerden.
De CCC richt zich specifiek op mededingingsrechtelijke schendingen en heeft eerder vergelijkbare acties gevoerd tegen grote technologiebedrijven. De stichting opereert onafhankelijk en heeft als doel om consumenten collectief toegang te geven tot rechtsbescherming.
Wat wordt er precies verweten aan Valve?
De verwijten aan Valve zijn niet gering. De stichting baseert haar aanklacht op een combinatie van marktmisbruik en prijsafspraken. Hieronder een overzicht van de belangrijkste punten:
- Valve zou uitgevers hebben verplicht games op Steam nooit goedkoper aan te bieden dan op concurrerende platforms.
- Door deze verplichting konden alternatieve platformen niet concurreren op prijs, waardoor de marktconcurrentie ernstig werd beperkt.
- Consumenten kregen hierdoor geen toegang tot lagere prijzen die in een vrije markt normaal gesproken zouden ontstaan.
- Valve rekent uitgevers een commissie van 30 procent over elke verkoop, een percentage dat critici als buitensporig hoog beschouwen.
- Deze hoge commissie wordt indirect doorberekend aan de eindgebruiker, de consument.
Valve heeft tot nu toe niet openbaar gereageerd op de aanklacht van de CCC. Het bedrijf heeft in het verleden vergelijkbare beschuldigingen altijd van de hand gewezen.
Vergelijkbare zaken in Europa
De Nederlandse actie staat niet op zichzelf. In meerdere Europese landen zijn vergelijkbare procedures gestart of onderzocht tegen Valve en andere grote technologiebedrijven die digitale marktplaatsen beheren. Ook de Europese Commissie heeft in het verleden aandacht gehad voor de mededingingsrechtelijke aspecten van digitale distributieplatformen.
In het Verenigd Koninkrijk werd eerder een vergelijkbare collectieve actie aangekondigd namens miljoenen Britse Steam-gebruikers. Die zaak haalde internationaal het nieuws en zette de toon voor soortgelijke initiatieven op het Europese vasteland.
De toenemende juridische druk op grote techplatformen past in een bredere trend waarbij overheden en stichtingen steeds actiever optreden tegen vermeend misbruik van dominante marktposities in de digitale economie.
Hoeveel geld gaat het om?
De exacte omvang van de gevorderde schadevergoeding is nog niet bekendgemaakt. Dat is gebruikelijk in de beginfase van een collectieve actie, waarbij eerst de ontvankelijkheid van de zaak moet worden vastgesteld door de rechter.
Gezien het grote aantal Steam-gebruikers in Nederland en de lange periode waarover de vermeende overprijzing zou hebben plaatsgevonden, kan het totaalbedrag echter aanzienlijk zijn. Nederland telt honderdduizenden actieve Steam-gebruikers die regelmatig games aanschaffen.
Als de zaak succesvol is, kunnen gedupeerde gamers mogelijk aanspraak maken op een financiële vergoeding. De CCC zal te zijner tijd bekendmaken hoe consumenten zich kunnen aanmelden als belanghebbende in de procedure.
Wat kunnen Nederlandse gamers nu doen?
Voor Nederlandse pc-gamers die mogelijk gedupeerd zijn, is het zaak de ontwikkelingen rondom deze zaak nauwlettend te volgen. De CCC zal via haar kanalen communiceren over de voortgang van de procedure en eventuele mogelijkheden tot deelname.
Gamers die zich willen aansluiten bij de collectieve actie of meer informatie willen, kunnen terecht op de website van Stichting Consumenten Competition Claims. Deelname aan een collectieve actie is doorgaans kosteloos voor de individuele consument.
