Andy Burnham, parlementariër voor Labour, wil de volgende premier van het Verenigd Koninkrijk worden. In een grote toespraak in Manchester legde hij zijn plannen uit. Hij wil de manier waarop Groot-Brittannië wordt bestuurd grondig veranderen, met meer macht voor lokale overheden.
Keir Starmer kondigde vorige week zijn vertrek aan als premier. Burnham geldt als zijn belangrijkste opvolger. Als er geen tegenkandidaat opstaat, wordt hij op 20 juli 2026 de nieuwe premier van het Verenigd Koninkrijk.
Zijn boodschap was duidelijk: het land praat te veel en doet te weinig. Burnham wil dat veranderen met een concreet tienjarenplan om de levensstandaard van alle Britten te verhogen, niet alleen die van mensen in Londen en het rijke zuiden.
Meer macht voor lokale overheden
Het centrale thema in Burnhams plannen is decentralisatie. Hij wil dat lokale leiders meer zeggenschap krijgen over zaken die direct van invloed zijn op het dagelijks leven van mensen.
Volgens hem is de financiële situatie van gemeenten nu niet in balans met die van de centrale overheid. “Gemeenten kunnen niet eens aan hun wettelijke verplichtingen voldoen. Dat is slecht voor iedereen. Het is ook slecht voor de landelijke regering”, zei hij.
Hij is ervan overtuigd dat meer macht voor de regio’s leidt tot economische groei en een eerlijkere verdeling van rijkdom. De economie moet groeien in alle uithoeken van het land, niet alleen in de hoofdstad.
Dit wil Burnham concreet veranderen
Burnham noemde in zijn toespraak meerdere beleidsterreinen waarop lokale overheden meer te zeggen moeten krijgen. Hij somde de volgende prioriteiten op:
- Huisvesting: meer lokale regie over woningbouw en woonbeleid
- Transport: regionale overheden bepalen mee over openbaar vervoer
- Water en energie: meer lokale zeggenschap over nutsvoorzieningen
- Onderwijs: goed onderwijs als basis voor kansen voor iedereen
- Innovatie: ruimte voor nieuwe technologieën en ondernemers
- Brits bedrijfsleven: meer overheidsopdrachten voor Britse bedrijven
Number 10 North: een tweede premierskantoor in Manchester
Een opvallend voorstel is het openen van een tweede officieel premierskantoor in Manchester. Burnham noemt het Number 10 North. Hij wil er zelf een deel van zijn premierschap doorbrengen.
“Het zal het zenuwcentrum worden van een herijkt Groot-Brittannië”, zei hij over het nieuwe kantoor. Hiermee wil hij laten zien dat de macht in het land niet langer alleen uit Londen hoeft te komen.
Manchester ligt in het noordwesten van Engeland en is een van de grootste steden buiten de hoofdstad. Burnham was er jarenlang burgemeester en voerde er vergelijkbare hervormingen door.
‘In Manchester heb ik het gedaan’
Burnham verwees tijdens zijn toespraak regelmatig naar zijn tijd als burgemeester van Manchester. Daar heeft hij al laten zien dat zijn aanpak werkt, zo stelde hij. “Ik weet hoe het werkt, ik heb het hier in Manchester gedaan”, zei hij, tot luid applaus van het publiek.
Eerder deze maand werd hij gekozen als parlementariër in het Lagerhuis. Daarvoor bouwde hij een sterke reputatie op als bestuurder op lokaal niveau. Die ervaring wil hij nu inzetten voor het hele land.
Hij wil ook dat politici beter gaan samenwerken. Minder tegenwerken, meer resultaten boeken voor gewone mensen, is zijn boodschap.
Binnen de financiële grenzen
Burnham benadrukte dat hij zijn plannen wil uitvoeren binnen de beschikbare financiële ruimte. Hij wil geen grote risico’s nemen met de overheidsfinanciën. Zijn plannen sluiten aan bij het Labour-manifest van 2024.
Als nieuwe premier is het belangrijk om niet te veel af te wijken van het oorspronkelijke regeerakkoord. Doet hij dat wel, dan kunnen er nieuwe verkiezingen nodig zijn.
Correspondent Arjen van der Horst wees op het schrikbeeld van oud-premier Liz Truss. Haar premierschap was al binnen enkele weken voorbij nadat haar economische beleid een schok veroorzaakte op de financiële markten. Burnham wil zo’n scenario koste wat kost vermijden.
Linkser dan Starmer, maar ook zakenvriendelijk
Burnham wil een duidelijk andere koers varen dan zijn voorganger Keir Starmer. Hij kiest voor meer overheidsinvloed en meer geld en macht voor de regio’s. Dat is een linksere lijn dan Starmer volgde.
Toch wil hij ook het bedrijfsleven niet afschrikken. Hij omschrijft zijn aanpak zelf als “zakenvriendelijk socialisme”. Dat is een bewuste keuze: hij wil zowel verandering uitstralen als vertrouwen winnen bij ondernemers.
Van der Horst noemde dit een complexe balanceeract. Burnham heeft beperkte financiële speelruimte, maar wil toch een ambitieus verhaal neerzetten voor het Britse publiek.
Wat gebeurt er nu?
Als er geen andere kandidaat opstaat binnen Labour, wordt Burnham op 20 juli 2026 de nieuwe premier van het Verenigd Koninkrijk. De partij moet een opvolger kiezen voor Starmer, die vorige week zijn vertrek bekendmaakte.
Burnham sloot zijn toespraak af met een simpele boodschap: “Het leven moet beter worden, en ik denk dat we dat kunnen.” Of hij die belofte als premier kan waarmaken, zal de komende jaren moeten blijken.
