De Canadese provincie Alberta blijft deel van Canada. In een referendum stemde ruim driekwart van de kiezers tegen onafhankelijkheid, meldt de Canadese zender CBC. Niet alle stemmen zijn al geteld, maar de uitkomst staat vast.
De uitslag is een flinke opsteker voor de Canadese premier Mark Carney. Hij had tijdens de campagne nadrukkelijk opgeroepen tot nationale eenheid, mede in het licht van de handelsoorlog met de Verenigde Staten en de annexatiewens van president Trump.
Carney reageerde verheugd. “De mensen in Alberta hebben een duidelijke keuze gemaakt”, schreef hij in een verklaring. “Canada is veel groter dan de som van zijn delen.”
Wat speelt er precies?
- Alberta hield een niet-bindend referendum over mogelijke afscheiding van Canada.
- Kiezers konden kiezen tussen bij Canada blijven of een proces richting onafhankelijkheid starten.
- Slechts 23 procent stemde voor dat laatste, aldus CBC.
- De opkomstcijfers zijn nog niet bekend.
- Een ja-stem had geleid tot een later, wél bindend referendum over daadwerkelijke onafhankelijkheid.
Rijkste provincie, maar ook de meest kritische
Alberta is veruit de rijkste provincie van Canada. De regio dankt haar welvaart grotendeels aan enorme olievoorraden en heeft van oudsher een gespannen verhouding met de nationale regering in Ottawa.
Veel inwoners van Alberta vinden dat ze relatief veel belasting betalen aan het federale niveau, zonder daar voldoende voor terug te krijgen. Die frustratie vormt al jaren de voedingsbodem voor separatistische sentimenten in de provincie.
Provinciepresident Smith onder druk van eigen partij
Opvallend: ook provincieminister-president Danielle Smith is zelf geen voorstander van afscheiding. Toch riep zij het referendum uit, onder zware druk van separatistische partijgenoten binnen haar eigen partij.
Smith bevond zich daarmee in een lastige positie. Ze moest gehoor geven aan de roep om het referendum, terwijl ze inhoudelijk achter het behoud van Canada staat.
Carney hamerde op gevaar vanuit de VS
Premier Carney gebruikte de campagneperiode om nationale eenheid te benadrukken. Hij wees nadrukkelijk op de dreiging die uitgaat van de Verenigde Staten, zowel in economisch als geopolitiek opzicht.
Canada verkeert in een handelsoorlog met de VS en president Trump heeft meerdere keren laten doorschemeren dat hij Canada als een mogelijke annexatie ziet. Volgens Carney heeft Canada in deze tijd juist stabiliteit en eenheid nodig.
Niet bindend, maar politiek wel degelijk van belang
Het referendum had geen directe juridische gevolgen. Bij een meerderheid vóór, zou er pas een tweede, wél bindend referendum volgen over daadwerkelijke onafhankelijkheid.
Desondanks had de uitslag grote politieke symboliek. Een sterke pro-afscheidingsstem had de druk op Ottawa flink kunnen opvoeren en het debat over Canadese eenheid verder aangewakkerd.
Wat betekent dit voor Canada?
Met een duidelijke uitslag van meer dan 75 procent vóór het behoud van Canada is de separatistische beweging in Alberta voorlopig teruggeworpen. De vraag is of de onderliggende onvrede over belastingen en federaal beleid daarmee ook verdwijnt.
Politieke analisten verwachten dat de spanning tussen Alberta en Ottawa niet zomaar verdwijnt. De discussie over de verdeling van macht en geld tussen de rijke olieprovincies en de federale overheid zal ongetwijfeld aanhouden.
