De Amerikaanse regering heeft brede sancties aangekondigd tegen het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag. De maatregelen moeten het hof financieel en operationeel lamleggen en gaan grotendeels in april 2027 in. Nederland en de Europese Unie reageren verontwaardigd.
Minister van Buitenlandse Zaken Rubio kondigde de stap aan via een videoboodschap op X. “President Trump zal nooit toestaan dat het Internationaal Strafhof Amerikanen vervolgt”, aldus Rubio. “We zullen transacties met dit losgeslagen hof verbieden, hen afsnijden van middelen en hun vermogen om te functioneren lamleggen.”
De sancties treffen niet langer alleen individuele medewerkers van het hof, maar richten zich nu op de gehele instelling. Daarmee dreigt het ICC te worden afgesneden van Amerikaanse financiële dienstverlening en digitale infrastructuur, zoals toegang tot Microsoft-diensten.
Wat speelt er?
- De VS kondigt brede sancties aan tegen het ICC, bovenop eerdere sancties tegen individuele rechters en aanklagers.
- Aanleiding is onder meer het arrestatiebevel van het ICC tegen de Israëlische premier Netanyahu, een bondgenoot van de VS.
- Ook onderzoek naar Amerikaans personeel vanwege vermeende oorlogsmisdaden in Afghanistan speelt mee.
- Het ICC belooft dat zijn werk gewoon doorgaat ondanks de sancties.
- Nederland en de EU betreuren de stap en kondigen diplomatieke actie aan.
- De sancties gaan pas over zes maanden volledig in, wat ruimte biedt voor overleg.
Waarom doet de VS dit?
De Amerikaanse regering stelt dat het ICC geen bevoegdheid heeft om Amerikaanse staatsburgers of burgers van bondgenoten te vervolgen. “We hebben het Strafhof niet nodig”, zei Rubio. “Amerikanen vallen niet onder de jurisdictie van dit ‘nep-ICC’.”
De directe aanleiding is het arrestatiebevel dat het hof uitvaardigde tegen de Israëlische premier Netanyahu. Israël is een nauwe bondgenoot van de VS. Daarnaast onderzocht het ICC Amerikaans militair personeel wegens mogelijke betrokkenheid bij oorlogsmisdaden in Afghanistan.
De VS is, net als Rusland, China, India, Israël en Iran, geen lid van het ICC en erkent de rechtsmacht van het hof niet. Trump riep tijdens de VN-jaarvergadering eerder in 2026 alle lidstaten op zich uit het hof terug te trekken.
ICC: “Ons werk gaat gewoon door”
Vervangend aanklager Nazhat Shameem Khan liet in een reactie weten de sancties te veroordelen. “De sancties zijn bedoeld om de internationale rechtsorde en het werk van een onafhankelijke rechterlijke instelling te ondermijnen”, aldus Khan.
“Ons werk zal doorgaan in al onze dossiers, bij onze onderzoeken en bij onze vervolgingen.” Het ICC werd in 2002 opgericht en kan mensen vervolgen die worden verdacht van genocide, misdrijven tegen de menselijkheid en oorlogsmisdrijven.
Nederland: “We staan pal voor het hof”
Minister Berendsen van Buitenlandse Zaken noemde de stap een “ongewenste en nieuwe escalatie”. “We staan pal voor het hof”, liet hij weten. Tegelijk benadrukte hij dat de sancties nog niet direct ingaan en dat medewerkers van het ICC hun werk voorlopig kunnen voortzetten.
De zes maanden die overblijven voor de maatregelen volledig van kracht worden, bieden volgens Berendsen ruimte voor “dialoog”. Hij wil het “diplomatieke spoor” bewandelen samen met de 102 andere landen die wel lid zijn van het ICC.
Premier Jetten sprak zich tijdens zijn wekelijkse persconferentie al uit voordat de Amerikaanse aankondiging officieel was. Hij zei dat Nederland het Strafhof “steen voor steen” zal beschermen, een directe tegenhanger van de uitspraak van Rubio dat de VS het hof “steen voor steen wil afbreken”.
Symbolische dag voor het ICC
De aankondiging viel op een bijzondere dag voor het internationale recht. ICC-president Tomoko Akane bracht een bezoek aan koning Willem-Alexander op Huis ten Bosch. Wat er tijdens dat gesprek is besproken, is niet bekendgemaakt.
Diezelfde dag ontving oud-rechter van het ICC Navi Pillay de Nobelprijs voor de Vrede. De jury benadrukte dat het systeem van internationaal recht momenteel “onder enorme druk staat” en dat instellingen ervan “worden aangevallen”.
Steun voor ICC ook onder Democraten beperkt
De kritische houding van de VS tegenover het ICC is niet nieuw. Ook onder Democratische presidenten was de steun beperkt. Toen het hof in 2024 arrestatiebevelen uitvaardigde tegen Netanyahu en oud-defensieminister Gallant, noemde toenmalig president Biden dat al “schandalig”.
Wat gebeurt er vanavond?
Premier Jetten ontvangt voorzitter Costa van de Europese Raad op het Catshuis. Vanaf 18.00 uur staan zij de pers te woord en zullen zij reageren op de nieuwe Amerikaanse sancties tegen het Strafhof.
Of Nederland en de EU ook tegenmaatregelen overwegen, is op dit moment nog niet duidelijk. De komende weken zal blijken hoe ver de diplomatieke druk reikt en of die enig effect heeft op het besluit van Washington.
