Frankrijk heeft op 3 januari 2026 gewaarschuwd voor militaire vliegtuigen die niet zichtbaar waren voor de civiele luchtverkeersleiding in het Caribisch gebied. Dit gebeurde tijdens de Amerikaanse aanval op Venezuela, waarbij president Maduro en zijn echtgenote werden gevangengenomen. Dat blijkt uit documenten die het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft vrijgegeven op basis van de Wet open overheid (Woo).
De waarschuwing is opvallend, omdat onzichtbare militaire toestellen een direct gevaar vormen voor passagiersvliegtuigen. Verkeersleiders kunnen piloten dan immers niet tijdig waarschuwen voor de aanwezigheid van militaire vliegtuigen in hun buurt.
De NOS berichtte eerder al, op 14 december 2025, over een bijna-botsing tussen een passagiersvliegtuig en een Amerikaans militair tankvliegtuig boven Curaçao. Het militaire toestel was op dat moment niet zichtbaar op de radar van de verkeersleiding.
Wat speelt er precies?
- Frankrijk waarschuwde op 3 januari 2026 voor militaire vliegtuigen die buiten het zicht van civiele verkeersleiders opereerden in het Caribische luchtruim.
- De waarschuwing gold voor de vluchtinformatiegebieden van Curaçao, San Juan en Piarco.
- Piloten kregen het advies extra brandstof mee te nemen om zo nodig te kunnen uitwijken.
- Uit de vrijgegeven stukken blijkt niet dat er op 3 januari daadwerkelijk militaire toestellen in het Curaçaose vluchtinformatiegebied vlogen.
- De FAA legde op dezelfde dag een vliegverbod op voor Amerikaanse burgerluchtvaartoperators in de Curaçao Flight Information Region (FIR).
- KLM, TUI en Corendon annuleerden vluchten. Ongeveer 2600 KLM-passagiers werden daardoor getroffen.
Het gevaar van onzichtbare militaire toestellen
Wanneer militaire vliegtuigen niet zichtbaar zijn op de radar van civiele verkeersleiders, kunnen die leiders geen veilige afstand garanderen tussen vliegtuigen. Piloten van passagiersvliegtuigen kunnen dan plotseling oog in oog staan met een militair toestel en moeten zelf ingrijpen om een botsing te voorkomen.
Precies dat risico speelde bij de bijna-botsing die de NOS eerder rapporteerde. De Franse waarschuwing van 3 januari 2026 bevestigt dat dit gevaar ook tijdens de Amerikaanse aanval op Venezuela een reëel aandachtspunt was.
Vliegverbod en annuleringen
De Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA vaardigde op 3 januari 2026 een vliegverbod uit voor Amerikaanse burgerluchtvaartmaatschappijen in de Curaçao FIR. Dit verbod gold op alle vlieghoogtes vanwege veiligheidsrisico’s door militaire activiteiten. Amerikaanse militaire en staatsvliegtuigen waren uitgezonderd van het verbod.
Andere luchtvaartmaatschappijen vielen buiten het Amerikaanse verbod, maar moesten zelf beoordelen of vluchten veilig uitgevoerd konden worden. KLM besloot voorzichtigheidshalve vluchten naar de ABC-eilanden, Sint Maarten en andere Caribische bestemmingen te annuleren. TUI en Corendon deden hetzelfde.
Op 4 januari werden de Amerikaanse beperkingen opgeheven. Luchtvaartmaatschappijen hervatten daarna hun vluchten naar de eilanden.
Spoedoverleg na de bijna-botsing in december
De bijna-botsing van december leidde tot spoedoverleg tussen luchtvaartmaatschappijen, de FAA, de Curaçaose luchtverkeersleiding en internationale luchtvaartorganisaties. KLM verscherpte naar aanleiding daarvan zijn veiligheidsmaatregelen: vliegtuigen moesten voortaan tijdens de gehele vlucht door het Curaçaose luchtruim extra verlichting voeren.
Op 18 december maakten de regeringen van Curaçao en Aruba bekend dat met de Verenigde Staten afspraken waren gemaakt over het inschakelen van transponders door Amerikaanse militaire vliegtuigen. Of die afspraken op 3 januari 2026 nog van kracht waren en werden nageleefd, is uit de vrijgegeven documenten niet duidelijk geworden.
Crisisoverleg in Den Haag
De Nederlandse overheid hield op 3 januari 2026 crisisoverleg over de Amerikaanse aanvallen op Venezuela en de gevolgen voor de regio. Daarbij waren meerdere ministeries betrokken, waaronder Buitenlandse Zaken, Defensie, Infrastructuur en Waterstaat en Justitie en Veiligheid. Ook vertegenwoordigers van KLM, TUI fly en Corendon ontvingen informatie over de veiligheidssituatie.
Op 6 januari besloot het crisisoverleg de aanpak terug te brengen naar de precrisisfase. Een volgend overleg stond gepland voor 13 januari, tenzij de situatie eerder bijeenkomst noodzakelijk zou maken. De scenarioanalyses waarop de besluitvorming deels was gebaseerd, zijn grotendeels weggelakt in de vrijgegeven documenten.
Openstaande vragen over de veiligheid van het luchtruim
De vrijgegeven Woo-documenten laten meerdere vragen onbeantwoord. Zo is niet duidelijk wanneer de Curaçaose luchtvaartautoriteiten werden geïnformeerd over de internationale veiligheidswaarschuwingen. Ook ontbreekt informatie over welke afspraken er precies met de Verenigde Staten waren gemaakt over militaire vliegbewegingen tijdens de aanval op Venezuela.
Evenmin is bekend welke informatie de Curaçaose luchtverkeersleiding op 3 januari 2026 had over de militaire activiteiten in het luchtruim. Of de eerdere transponderafspraken werden nageleefd, blijft daarmee vooralsnog onduidelijk.
