Het aantal nieuwe kankerdiagnoses in Nederland stijgt de komende twintig jaar flink. Dat blijkt uit nieuwe berekeningen van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL). In 2045 worden er jaarlijks bijna 170.000 nieuwe gevallen verwacht. Nu zijn dat er nog ongeveer 136.000.
De belangrijkste oorzaak is vergrijzing. Nederland telt steeds meer ouderen, en kanker komt vaker voor op hogere leeftijd. Maar ook leefstijl speelt een grote rol, en daar valt volgens het IKNL veel winst te behalen.
Vergrijzing als grootste aanjager
Senior onderzoeker Jaike Schilte-Praagman van het IKNL legt uit waarom de stijging niet verrassend is. “In de komende twintig jaar krijgen we meer ouderen in Nederland, die ook gemiddeld ouder worden. Aangezien kanker op oudere leeftijd vaker voorkomt, brengt dat ook meer kankerdiagnoses mee.”
Rond 2045 zal naar verwachting zo’n 20 procent van de Nederlandse bevolking 70 jaar of ouder zijn. Dat is een aanzienlijk groter aandeel dan nu het geval is.
Wat speelt er precies?
- Het jaarlijkse aantal kankerdiagnoses stijgt van circa 136.000 nu naar bijna 170.000 in 2045.
- Vergrijzing is de voornaamste oorzaak van de toename.
- Roken, alcoholgebruik, overgewicht, te weinig beweging en blootstelling aan uv-straling verhogen het risico op kanker.
- Ongeveer 30 procent van alle kankergevallen is gerelateerd aan beïnvloedbare risicofactoren.
- Maagkanker is de enige kankersoort waarvan het aantal diagnoses bij zowel mannen als vrouwen naar verwachting verder daalt.
- In 2045 wordt huidkanker de meest voorkomende kankersoort, bij zowel mannen als vrouwen.
Huidkanker wordt de nummer één
Op dit moment is prostaatkanker de meest voorkomende kankersoort bij mannen. Bij vrouwen staat borstkanker bovenaan. Dat verandert de komende decennia. Het IKNL verwacht dat huidkanker in 2045 voor beide groepen de meest gediagnosticeerde kankersoort zal zijn.
Dat huidkanker blijft groeien, heeft een bijzondere reden. Hoewel steeds meer mensen weten dat ze zich moeten beschermen tegen de zon, duurt het jaren voordat dat effect zichtbaar wordt in de statistieken. De schade die in het verleden is opgelopen, komt nu pas tot uiting.
Maagkanker daalt al decennia
Maagkanker vormt een positieve uitzondering. Het aantal diagnoses daalt al tientallen jaren, bij zowel mannen als vrouwen. Dat komt door een lagere inname van zout en gerookt voedsel, en door de succesvolle behandeling van infecties met de bacterie Helicobacter pylori, een bekende veroorzaker van maagkanker.
Tanmaxxing en nicotine: nieuwe zorgen
Het IKNL signaleert ook nieuwe, zorgelijke trends onder jongeren. Zo neemt het gebruik van nicotineproducten onder jonge meisjes toe. Daarnaast wijst het kenniscentrum op zogenoemde online challenges, waarbij jongeren zich bewust zo lang mogelijk onbeschermd aan de zon blootstellen.
Een voorbeeld is tanmaxxing, een sociale mediatrend waarbij mensen proberen zo bruin mogelijk te worden. Deze trends zijn nog niet meegenomen in de berekeningen, maar worden door het IKNL wel als risico benoemd voor de toekomst.
Gezonde leefstijl verkleint het risico
Volgens Schilte-Praagman is ongeveer 30 procent van alle kankergevallen terug te voeren op factoren die mensen zelf kunnen beïnvloeden. Preventie loont, zo bewijst longkanker bij mannen. “Doordat mannen minder zijn gaan roken, is hun risico op longkanker afgenomen”, zegt ze.
Haar advies is dan ook duidelijk: “Gezond eten, niet roken, niet te veel drinken en voldoende bewegen helpen. Daarnaast is het belangrijk om je huid te beschermen tegen uv-straling.” Tegelijkertijd benadrukt ze dat het niet alleen een individuele verantwoordelijkheid is. “We moeten er ook gezamenlijk voor zorgen dat de leefomgeving gezond is en dat mensen gezonde keuzes kunnen maken.”
Dat gezond leven kanker niet altijd voorkomt, erkent de onderzoeker ook volmondig. “In veel gevallen is het een kwestie van pech en zijn het andere factoren die een rol spelen. Maar een gezonde leefstijl kan zeker bijdragen aan het verkleinen van het risico.”
Overlijden aan kanker: risico neemt al jaren af
Door de vergrijzing zal ook het absolute aantal mensen dat overlijdt aan kanker stijgen. Maar de kans om daadwerkelijk aan kanker te overlijden, daalt al jaren. Die trend zet zich naar verwachting door.
De vooruitgang in behandelingen en vroegdiagnostiek is daarin doorslaggevend. “Dertig jaar geleden was ongeveer de helft van de kankerpatiënten vijf jaar na de diagnose nog in leven. Inmiddels ligt dat percentage op 71 procent”, zegt Schilte-Praagman.
Wat betekent dit voor de toekomst?
De stijging van het aantal kankerdiagnoses zet de druk op de zorg verder op. Meer patiënten betekent meer vraag naar behandeling, begeleiding en nazorg. Het IKNL pleit dan ook voor een stevigere inzet op preventie, zodat een deel van die groei kan worden afgeremd.
Of die inzet er ook daadwerkelijk komt, zal de komende jaren moeten blijken. De berekeningen van het IKNL bieden in ieder geval een duidelijk signaal: investeren in gezondheid loont, zowel voor het individu als voor de samenleving.
