De Israëlische premier Netanyahu heeft in een interview met Fox News verklaard dat de co-piloot van het Flydubai-toestel een geradicaliseerde moslim is. Hij zou zijn geïndoctrineerd met islamistisch gedachtegoed en op het moment van het incident suïcidaal zijn geweest. Veel over zijn achtergrond blijft vooralsnog onduidelijk.
Netanyahu gaf toe dat hij geen specifieke informatie had over het exacte verleden van de man. Ondertussen duiken er steeds meer vragen op over hoe de co-piloot überhaupt aan boord kon zijn van een vlucht naar Israël.
De co-piloot heeft de Omaanse nationaliteit. Dat is opvallend, want Israël onderhoudt geen diplomatieke betrekkingen met Oman. Daardoor had hij vermoedelijk nooit op die vlucht mogen zitten.
Wat speelt er precies?
- Netanyahu noemt de co-piloot een geradicaliseerde moslim met islamistisch gedachtegoed
- De co-piloot heeft de Omaanse nationaliteit, terwijl Israël geen banden heeft met Oman
- De Israëlische minister van Transport wil weten of Flydubai de luchtvaartovereenkomst heeft geschonden
- Het onderzoek loopt in meerdere landen tegelijk, wat de zaak complex maakt
- Kapitein Smit Machchhar wordt wereldwijd geprezen als held
- De VAE onderzoekt ook of er sprake is van terrorisme
Had de co-piloot überhaupt aan boord mogen zijn?
De Israëlische minister van Transport Miri Regev wijst op een bestaande afspraak met de Verenigde Arabische Emiraten. Die houdt in dat alleen piloten mogen vliegen die een paspoort hebben van landen waarmee Israël diplomatieke relaties onderhoudt. Regev wil nu weten of Flydubai die overeenkomst heeft geschonden.
Een mogelijke verklaring is dat de co-piloot twee paspoorten bezat. Deskundigen schatten die kans echter klein in, omdat dit uitzonderlijk is in Oman.
Mes of bijl: hoe kon een wapen aan boord komen?
Een andere openstaande vraag is hoe de co-piloot een wapen bij zich kon hebben. Piloten worden op een vliegveld net zo grondig gecontroleerd als passagiers. Een mes had in geen geval aan boord mogen komen.
Toch zag een getuige de co-piloot met een mes in zijn hand. Een andere mogelijkheid is dat hij een bijl gebruikte. Die zijn standaard aanwezig in vliegtuigen voor noodgevallen, om panelen of deuren open te breken bij ernstige problemen.
Onderzoek in meerdere landen
Antwoorden op al deze vragen laten nog even op zich wachten. Het onderzoek naar de bijna-crash is complex, omdat het op meerdere plekken tegelijk plaatsvindt en de diplomatieke verhoudingen tussen de betrokken landen gevoelig liggen.
In Israël ondervroeg de geheime dienst Mossad alle passagiers na terugkomst. Dat meldt de BBC. Omdat het vliegtuig onder de vlag van de VAE vloog, leidt dat land het officiële onderzoek.
Co-piloot in Saudi-Arabië, mogelijk overgebracht naar Dubai
Het toestel maakte een noodlanding in Saudi-Arabië. De co-piloot wordt daar momenteel medisch behandeld. Volgens mediaberichten heeft Saudi-Arabië hem al verhoord. Hij wordt vermoedelijk op termijn overgebracht naar Dubai, maar wanneer dat precies gebeurt, is nog niet bekend.
De hoofdaanklager van de VAE bevestigt dat er een formeel onderzoek is gestart. Daarin wordt ook onderzocht of er sprake is van terrorisme. Netanyahu trok al een vergelijking met de aanslagen van 11 september 2001 in de Verenigde Staten, maar voegde eraan toe dat nog veel moet worden onderzocht.
Kapitein Smit Machchhar: van cockpit naar heldenrol
Over de rol van de andere piloot, de Indiër Smit Machchhar, bestaat steeds minder twijfel. Hij lijkt een sleutelrol te hebben gespeeld bij het voorkomen van een fatale crash. Gewond als hij was, wist hij de zwaar beveiligde cockpitdeur te openen zodat passagiers de co-piloot konden overmeesteren.
De Indiase premier prees hem uitbundig op X: “Gezagvoerder Smit Machchhar heeft de wereld de hoogste vorm van moed getoond.” Ook Netanyahu liet zich niet onbetuigd: “Hoewel hij was neergestoken en ernstig gewond was, bood hij weerstand, opende hij de cockpitdeur en maakte hij het mogelijk dat passagiers en bemanningsleden de aanvaller overmeesterden. Zo werd een ramp in de lucht voorkomen.”
De Indiase ambassade in de VAE laat weten dat Machchhar na zijn operatie goed herstelt.
Israël alert: zorgen over beveiliging al langer bekend?
Het incident speelt op een gevoelig moment. Israël bereidt zich voor op verkiezingen, de eerste na de terreuraanslagen van 7 oktober 2023. Dat brengt extra alertheid met zich mee.
In Israëlische media klinkt het geluid dat het hoofd van de binnenlandse veiligheidsdienst Shin Bet zich al langer zorgen maakte over vluchten vanuit de Emiraten. De beveiliging zou onvoldoende zijn geweest. Netanyahu spreekt dat echter tegen: hij stelt dat er geen concrete signalen waren dat een incident als dit op komst was.
Wat gebeurt er nu verder?
Het onderzoek is in volle gang, maar de complexe samenwerking tussen Israël, de VAE en Saudi-Arabië maakt snelle antwoorden lastig. De diplomatieke verhoudingen tussen de landen spelen een duidelijke rol in hoe het onderzoek verloopt.
De grote vraag is of Flydubai de luchtvaartafspraken heeft geschonden door de Omaanse co-piloot toe te laten. Die vraag, samen met de vraag over het wapen aan boord, staat centraal in het lopende onderzoek.
