Op steeds meer plekken in Nederland groeit het verzet tegen de bouw van windmolens net over de Duitse grens. Onze oosterburen plaatsen turbines soms op een steenworp afstand van Nederlandse huizen, zonder voldoende rekening te houden met bezwaren van Nederlandse bewoners en gemeenten.
De kritiek richt zich onder meer op de afstand tot woningen, de impact op de natuur en de enorme omvang van sommige turbines. Zo worden ongeveer vijftig windmolens die nu nog 70 meter hoog zijn, binnenkort verhoogd tot maar liefst 260 meter.
Eerder leidde de Duitse bouwdrift al tot protesten in Winterswijk en Groesbeek. Nu blijkt dat in veel meer regio’s langs de grens zorgen leven over Duitse windmolenplannen.
- Meerdere gemeenten langs de grens verzetten zich tegen de bouw van grote windmolens in Duitsland, vlak bij de Nederlandse grens.
- Afstand tot woningen is een centraal bezwaar: Nederland hanteert een norm van minimaal 500 meter, Duitsland heeft die norm in 2022 afgeschaft.
- Juridische procedures zijn complex en kostbaar, en niet alle gemeenten durven die stap te zetten.
- Minister Boekholt-O’Sullivan legt de verantwoordelijkheid bij de provincies, maar biedt beperkte steun vanuit Den Haag.
- Een Duitse advocaat voert namens drie Winterswijkers een rechtszaak in Duitsland om de bouw te stoppen.
Van Limburg tot Twente: verzet langs de hele grens
Het Limburgse Echt-Susteren trok al aan de bel bij de Duitse overheid en onderzoekt nu juridische mogelijkheden om de bouw van windmolens bij de buren tegen te houden. Ook in het Drentse Coevorden en de Achterhoekse gemeente Berkelland leven serieuze zorgen.
De Twentse gemeente Losser stopt echter met haar verzet. De reden is financieel: eventuele bezwaarprocedures kunnen fors in de papieren lopen. Dat maakt de drempel voor kleine gemeenten hoog.
Winterswijk: “Al drie jaar tijd, geld en energie gestoken”
Wethouder Gosse Visser van Winterswijk weet als geen ander hoe moeizaam de strijd is. Zijn gemeente steekt naar eigen zeggen “al drie jaar veel tijd, energie en geld” in het aankaarten van de zorgen bij Duitsland. De provincie Gelderland denkt mee, maar Visser wil meer steun van de landelijke politiek.
“Dit is een onderwerp dat langs de hele landsgrens loopt. Daarom had landelijke regie ons ontzettend geholpen”, zegt hij.
Gemeenteraadslid Chiel Stemerdink van de lokale partij Voor Winterswijk sluit zich daarbij aan. Hij zet zich in voor bewoners die zelf proberen bij Duitse instanties aan te kloppen, maar dat is lastig vanwege onder meer de taalbarrière.
“Berlijn en Den Haag moeten dit oppakken. Winterswijk wordt straks ommuurd door windturbines. Leg de boel stil tot we heldere kaders en normen hebben”, aldus Stemerdink.
Minister schuift verantwoordelijkheid naar provincies
Minister Elanor Boekholt-O’Sullivan van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening benadrukt dat het de provincies zijn die het gesprek moeten aangaan met de Duitse lokale en regionale overheden. “Als het Nederlanders raakt, is het belangrijk dat ze inspraak hebben. Maar uiteindelijk neemt Duitsland het besluit”, zegt ze.
De minister wijst er ook op dat Nederland zelf soms bouwprojecten langs de grens start waar buurlanden een mening over hebben. Daarbij worden “zorgvuldige processen” gevolgd en ze hoopt dat Duitsland dat ook doet.
Mochten provincies hulp nodig hebben, dan staat haar deur open. Toch klinkt haar toezegging voorzichtig: “Ik weet niet of ik iets kan doen, maar ik kan wel meekijken.”
Kern van het probleem: andere regels, andere normen
Nederland vs. Duitsland: de afstandsnorm
Veel bezwaren draaien om het verschil in wet- en regelgeving tussen beide landen. In Nederland geldt in de meeste gevallen een minimumafstand van 500 meter tussen een windmolen en een woning. In Duitsland is die minimumafstand in 2022 volledig afgeschaft, om de energietransitie zo snel mogelijk vorm te geven.
Er is één uitzondering: de regio Münster, die grenst aan de Achterhoek en Twente, heeft vastgelegd dat turbines minstens een kilometer van bebouwing moeten staan. Maar dat is in de rest van Duitsland niet het geval.
“In principe legaal op 100 meter van een Nederlands huis”
De Duitse advocaat Jutta Engbers, die bezorgde Nederlanders bijstaat, legt de consequentie helder uit. “Het is in principe legaal om een windmolen te bouwen op bijvoorbeeld 100 meter van een Nederlands huis”, zegt ze. “Deze kwestie maakt ons natuurlijk wel een slechte buur.”
Engbers vindt dat ook de landelijke Duitse overheid zich over dit probleem moet buigen. In Berlijn voelt het probleem echter als “ver weg”, iets wat toebehoort aan de lokale deelstaatbesturen.
Rechtszaak in Duitsland: moeilijk maar niet onmogelijk
Engbers is namens drie inwoners van Winterswijk een rechtszaak gestart in Duitsland. Dat was geen gemakkelijke opgave. Het is juridisch ingewikkeld om als niet-Duits ingezetene een zaak te starten tegen de Duitse overheid.
Toch is het gelukt. Nu probeert ze aan te tonen dat de bouw van de windturbines de rechten van haar cliënten schendt. Ze heeft vertrouwen in een goede afloop, maar temperde ook de verwachtingen. “Je kunt nooit garanties geven, want rechters zijn ook mensen.”
Wat staat er nu te gebeuren?
De druk op zowel Den Haag als Berlijn neemt toe nu blijkt dat het probleem zich langs vrijwel de gehele oostgrens van Nederland afspeelt. Gemeenten als Echt-Susteren onderzoeken hun juridische opties, terwijl andere gemeenten afhaken vanwege de kosten.
De vraag is of de nationale overheden van beide landen een gezamenlijk kader gaan opstellen. Zonder landelijke regie dreigen tientallen lokale gemeenten ieder voor zich een ingewikkelde en kostbare strijd te voeren, met onzekere uitkomsten.
