Het aanbod van nieuwbouwwoningen neemt toe, maar toch haken steeds meer potentiële kopers af. De reden? Ontwikkelaars zetten vooral in op appartementen, terwijl woningzoekers juist op zoek zijn naar grotere woningen met meer ruimte.
De mismatch tussen wat er gebouwd wordt en wat mensen zoeken, zorgt voor groeiende frustratie op de nieuwbouwmarkt. Gezinnen die willen doorstromen naar een ruimere woning, vinden hun gading niet in het huidige aanbod.
De discussie over de koers van de nieuwbouw laait in 2026 opnieuw op. De vraag is steeds vaker: bouwen we wel het juiste type woningen?
Wat speelt er precies?
- Het nieuwbouwaanbod groeit, maar bestaat voor een groot deel uit appartementen.
- Woningzoekers, en dan met name gezinnen, willen juist grotere grondgebonden woningen.
- Kopers haken af omdat het aanbod niet aansluit op hun woonwensen.
- Ontwikkelaars kiezen voor appartementen vanwege de lagere grondkosten en hogere dichtheid per perceel.
- De mismatch vergroot de stagnatie op de woningmarkt.
Waarom bouwen ontwikkelaars zoveel appartementen?
De keuze voor appartementen is voor projectontwikkelaars vaak een financiële afweging. Op dure, schaarse grond kun je met een appartementencomplex meer woningen kwijt dan met vrijstaande huizen of rijtjeswoningen. Dat maakt de grondkosten per woning lager en het project rendabeler.
Daarnaast zijn gemeenten in veel gevallen ook voorstander van hogere dichtheid. Zeker in stedelijke gebieden wordt verdichting gezien als een manier om meer mensen te huisvesten op minder ruimte. Dat past binnen de duurzaamheidsdoelstellingen van veel steden.
Toch kleven er nadelen aan deze aanpak. Wie een gezin wil stichten of al kinderen heeft, is vaak niet geholpen met een appartement op de derde verdieping zonder tuin.

Wat willen woningzoekers écht?
Uit onderzoek en marktcijfers blijkt keer op keer dat de vraag naar grondgebonden woningen, zoals rijtjeshuizen, twee-onder-een-kapwoningen en vrijstaande huizen, structureel groter is dan het aanbod. Zeker onder doorstromers, mensen die al een woning hebben maar willen upgraden, is de behoefte aan meer ruimte groot.
Gezinnen met kinderen zoeken een woning met een tuin, een extra slaapkamer en ruimte om te leven. Die combinatie is in de nieuwbouw steeds moeilijker te vinden, en als die woningen er zijn, zijn ze voor veel mensen onbetaalbaar.
De betaalbaarheid speelt ook mee. Nieuwbouwappartementen zijn vaak niet goedkoper dan bestaande woningen, terwijl de kwaliteit en ruimte er soms onder liggen. Dat maakt de overstap voor veel kopers onaantrekkelijk.
De doorstroming stokt
Het gebrek aan passende nieuwbouw heeft gevolgen voor de hele woningmarkt. Als doorstromers niet de juiste woning kunnen vinden, blijven ze zitten waar ze zitten. Daardoor komen hun huidige woningen niet vrij voor starters.
Dit zogenoemde ‘stopzetten van de doorstroming’ is een bekende oorzaak van krapte op de markt. Nieuwbouw die niet aansluit op de werkelijke vraag, lost het probleem dus niet op, maar verplaatst het hooguit.
Experts pleiten al langer voor een betere afstemming tussen bouwprogramma’s en de daadwerkelijke behoeften van woningzoekers. Gemeenten en projectontwikkelaars zouden daarin meer samen op moeten trekken.
Politiek en beleid in 2026
De Nederlandse overheid heeft in 2026 ambitieuze bouwdoelstellingen. Er moeten de komende jaren honderdduizenden woningen bijkomen om de woningnood aan te pakken. Maar de discussie over het type woningen dat gebouwd wordt, is minder prominent aanwezig in het beleid.
Critici stellen dat de overheid te veel stuurt op aantallen en te weinig op kwaliteit en diversiteit van het woningaanbod. Een woning is een woning in de statistieken, maar voor een gezin dat vergeefs zoekt naar een rijtjeshuis, maakt dat weinig uit.
Minister Hugo de Jonge en zijn opvolgers hebben ingezet op regie vanuit Den Haag, maar de praktische invulling van bouwprogramma’s ligt nog altijd grotendeels bij gemeenten en marktpartijen.
Wat nu? De markt staat voor een keuze
De nieuwbouwmarkt staat in 2026 voor een fundamentele vraag: blijven we bouwen wat financieel het meest aantrekkelijk is voor ontwikkelaars, of gaan we bouwen wat mensen daadwerkelijk nodig hebben?
Zolang die vraag niet beantwoord wordt, blijft het risico bestaan dat het groeiende nieuwbouwaanbod toch niet de woningnood oplost. Kopers haken immers af als het aanbod niet bij hun wensen past.
De komende maanden zal blijken of gemeenten en ontwikkelaars hun bouwprogramma’s bijsturen. Totdat dat gebeurt, blijft de roep om meer grondgebonden woningen in de nieuwbouw onverminderd sterk.
