Minderheidskabinet Jetten probeert het opnieuw: wat is er nodig om te slagen?

Delen

Het minderheidskabinet gaat door. Na een lang weekend van crisisoverleg is besloten de samenwerking voort te zetten, maar niet zonder hulp van buitenaf. Vicepresident van de Raad van State Sybrand Buma wordt aangesteld als bemiddelaar tussen de drie coalitiepartijen en de Tweede Kamer.

De vraag is nu: wat moet er anders? Want de problemen zijn niet klein. D66, CDA en VVD zijn het onderling al vanaf het begin oneens over waar meerderheden in het parlement gezocht moeten worden. En de Kamer zelf is nog niet gewend aan de manier van werken die bij een minderheidskabinet hoort.

In de nieuwste aflevering van de NOS-podcast De Dag gaat presentator Marco Geijtenbeek in gesprek met hoogleraar politieke communicatie Claes de Vreese over de kansen en risico’s van deze doorstart.

Wat speelt er precies?

  • Het minderheidskabinet-Jetten gaat door na crisisberaad in het weekend.
  • Sybrand Buma, vicepresident van de Raad van State, treedt op als bemiddelaar.
  • D66, CDA en VVD verschillen al van het begin af aan van mening over de coalitiekoers.
  • Het parlement werkt nog niet mee zoals dat bij een minderheidskabinet noodzakelijk is.
  • Hoogleraar De Vreese waarschuwt: op deze manier heeft een minderheidsregering geen kans.

Buma als smeerolie tussen kabinet en Kamer

Sybrand Buma krijgt de taak om de drie coalitiepartijen dichter bij elkaar te brengen en de samenwerking met het parlement te verbeteren. Dat is geen kleine opdracht. Een minderheidskabinet is per definitie afhankelijk van steun van oppositiepartijen om wetten door de Kamer te krijgen.

Die steun is er nu onvoldoende, en dat is precies het probleem. De coalitiepartijen zijn het er nog niet over eens hoe en waar ze die steun moeten zoeken. Zolang dat onduidelijk blijft, loopt het kabinet bij elk debat het risico op een nieuwe crisis.

De Nederlandse vlag wappert bovenop een architectonisch gebouw in Amsterdam, Nederland.
Foto: Jacqueline Goncalves / Pexels

Denemarken als voorbeeld: zo kan het wel werken

Claes de Vreese, hoogleraar politieke communicatie aan de Universiteit van Amsterdam, adviseerde het kabinet tijdens de formatie al over regeren in minderheid. Hij wijst op Denemarken, waar minderheidskabinetten al decennialang de norm zijn.

In Denemarken maken partijen vooraf heldere afspraken met meerdere partijen buiten de coalitie. Zo weet een kabinet op welke steun het kan rekenen, en onder welke voorwaarden. Dat soort structuur ontbreekt in Nederland vooralsnog.

Polderen als oplossing?

De Vreese ziet in Nederland wel degelijk de mogelijkheden voor een werkend minderheidskabinet. “Nederland werd groot met polderen”, zo stelt hij. De cultuur van overleg en compromis zou juist goed moeten passen bij deze regeringsvorm.

Maar dan moeten alle partijen, zowel de coalitie als de oppositie, bereid zijn om die stap te zetten. En dat is volgens De Vreese nog niet het geval.

Kabinet staat met de rug tegen de muur

De Vreese is helder in zijn oordeel: als het op de huidige manier verdergaat, heeft de minderheidsregering geen toekomst. De interne verdeeldheid binnen de coalitie en het gebrek aan medewerking vanuit de Kamer maken het besturen vrijwel onmogelijk.

Toch wil hij niet te snel pessimistisch zijn. In een land met een lange traditie van samenwerking en compromis acht hij het ondenkbaar dat politici er niet in zouden slagen om dit werkend te krijgen, mits er echt iets verandert in de aanpak.

Luister de volledige aflevering

De volledige analyse van De Vreese is te horen in de nieuwste aflevering van De Dag, de dagelijkse nieuwspodcast van de NOS. De aflevering is beschikbaar via NPO Luister en alle andere podcastapps.

Reageren op de podcast kan via dedag@nos.nl. De aflevering is gemaakt door presentator en monteur Marco Geijtenbeek, redacteur Rosanne Sies en eindredacteur Judith van de Hulsbeek.

Wat gebeurt er nu verder?

De komende weken worden cruciaal. Buma zal gesprekken voeren met de betrokken partijen om te kijken of er een werkbare basis te vinden is. Of dat lukt, hangt sterk af van de bereidheid van alle partijen om water bij de wijn te doen.

Het minderheidskabinet-Jetten krijgt in 2026 zo een tweede kans. Maar die kans is niet onbeperkt.

Redactie
Redactie
ThemaNieuws.nl brengt dagelijks actueel nieuws over uiteenlopende thema's, geschreven en samengesteld door de redactie.

Net binnen

Lees ook